27 Ağustos 2025 Çarşamba

Kutsallaştırılmış devletin teolojisi Recep Karagöz-25/08/2025

Türkiye’de devlet, yalnızca bir kurum değil; “iman edilmesi gereken” bir kutsal olarak sunuluyor. Büyücüler, vaizler ve “yerli-milli” entelektüellerin ördüğü bu teolojik zırh, adaletin ve demokrasinin önündeki en büyük engel. Türk siyasi tarihinde “devletin kutsallığı” neredeyse tartışmasız bir dogma olarak varlığını sürdürür. Bu, yalnızca resmi ideolojinin bilinçli bir tercihi değil; yüzyıllara yayılan zihinsel bir mirasın ürünüdür. Selçuklu’dan Osmanlı’ya, oradan modern cumhuriyete uzanan çizgide devlet, yalnızca bir yönetim aygıtı değil; “ebed müddet” sürecek bir varlık, adeta yeryüzünde kutsal bir organizma olarak tahayyül edilmiştir. “Devlet baba” ya da “devlet-i ebed müddet” söylemleri, sadece siyasal değil; duygusal, hatta metafizik bir bağlılığın ifadesi olagelmiştir.

Bu tarihsel eğilim, son yıllarda bambaşka bir evreye taşındı. Özellikle muhafazakâr iktidarlar eliyle, devlete atfedilen kutsiyet artık daha rafine, daha sistematik ve daha derinlikli bir ideolojik tahkimata dönüştü. Devlet, sadece korunması gereken bir kurum değil; eleştirilemez, sorgulanamaz ve neredeyse “iman edilmesi” gereken bir kutsal hâline getirildi. Bu kutsiyet inşasında yalnızca anayasal kurumlar değil; aynı zamanda din adamları, cemaat şeyhleri, propaganda aygıtı hâline gelmiş medya mensupları ve “yerli-milli” sıfatıyla parlatılmış entelektüeller aktif rol üstleniyor.

BÜYÜCÜLERİN SAHNESİ

İşte tam da bu noktada “büyücüler” sahneye çıkıyor. Antropoloji bize büyücünün tarih boyunca “kutsal ile halk arasında aracılık eden” figür olduğunu; yönetenlerin meşruiyetini güçlendirmek için semboller, ritüeller ve sihirli söylemlerle halkın tahayyül dünyasını şekillendirdiğini öğretir (Lévi-Strauss’un dediği gibi, büyücü toplumsal bilinci dönüştüren bir aracıdır). Bugünün büyücüleri ise, kürsüden “devletin bekası Allah’ın emridir” diyen vaizlerde, her krizi “imtihan” diye tevil eden tarikat liderlerinde, iktidarı eleştiren herkesi “dış mihrak maşası” ilan eden televizyon yorumcularında ve devletin her kararına “hikmet var” diyerek itirazı bastıran kanaat önderlerinde somutlaşıyor.

KUTSİYETİN SİYASALLAŞMASI

Oysa devlet, nihayetinde soyut bir kavramdır. Hukuk kitaplarında tanımı yapılabilir; anayasa şemalarında, yönetim organlarında biçim bulabilir; ama sokakta, pazarda, okulda görülen şey, devletten ziyade onun temsilcileridir: vergiyi toplayan memur, hukuku uygulayan yargıç, çocukları eğiten öğretmen, kamu kaynaklarını yöneten bakan ya da ihale dağıtan bürokrat... Gerçek kutsallık aranacaksa, bu devlette değil; adalette aranmalıdır.

Fakat muhafazakâr iktidar aklı, tam da bu ayrımı silmek üzerine kuruludur. Kutsal olanla siyasal olan birbirine kaynaştırıldığında, eleştiri kolayca “günaha” dönüştürülür. Devlet kutsallaştırıldığında, iktidar da günahsızlaşır. Böylece somut yönetime dair her itiraz, “devlet düşmanlığı”, “fitnecilik” ya da “ihanet” etiketiyle damgalanır.

Bu noktada Carl Schmitt’in “siyasal teoloji” kavramı devreye girer: Modern devletin pek çok kavramı, teolojik düşüncenin sekülerleştirilmiş biçimleridir. Weber’in de işaret ettiği gibi, modern otorite tipleri arasında karizmatik ve geleneksel meşruiyetin dinî motiflerle yeniden üretilmesi, günümüz Türkiye’sinde siyasal teolojinin en canlı tezahürüdür. Her dönemin kendi “Diyaneti”, kendi “tarikatı” ve kendi “yerli-milli” entelektüeli, bu teolojik zırhın taşeronluğunu yapar. Devlete dua eden din adamı, onu “kıyamete kadar sürecek” diye tanımlayan bakan, “Allah’ın yeryüzündeki gölgesi” benzetmesini kullanan ideolog... Hepsi aynı büyünün farklı versiyonlarıdır.

BÜYÜNÜN BEDELİ

Böyle bir düzende; yolsuzluk sorgulanamaz, adaletsizlik dile getirilemez, liyakatsizlik tartışılamaz. Çünkü artık mesele ahlak değil; iman meselesidir. Eleştiri suç, itiraz sapkınlık, sorgulama imansızlık sayılır. Diyanet hutbelerinden televizyon ekranlarına, sosyal medyada dolaşan “yerli-milli” sloganlardan iktidar bildirilerine kadar aynı büyünün tekrarlandığını görüyoruz. Ve ne yazık ki bu büyü tuttu. Geniş bir kitle, devleti kutsayan bu söylemi sorgulamadan, hatta çoğu zaman bilinçli biçimde benimseyerek iktidarın her icraatını “meşruiyet” pelerinine sarıyor. Böylece kutsal ilan edilen devlette, zalimler bile kutsanabiliyor.

BÜYÜYÜ BOZMAK

Unutulmamalı: Zulüm, çoğu zaman yalnızca zalimlerin değil; onları alkışlayanların, kutsayanların, sessiz kalanların eseridir. Bugün Türkiye’de de mesele tam olarak budur.

Eğer gerçekten adalet istiyorsak, önce kutsiyet zırhının ardına gizlenmiş iktidarı sorgulamayı öğrenmeliyiz. Devleti kutsal bir varlık değil, halkın hizmetinde bir araç olarak görmedikçe; büyücüler konuşacak, halk susacak. Ve suskunluk, zalimin en çok sevdiği düzendir.

Ama bilinmeli ki her büyünün bir çözülme anı vardır. Gerçeklerin sesi er geç büyünün uğultusunu deler. Öyleyse görevimiz, bu büyüyü bozmak; devleti kutsallıktan indirip, halkın hizmetinde şeffaf ve adil bir kurum haline getirmektir. Çünkü büyü bozulduğunda, zalimler değil; hakikat konuşur.

RECEP KARAGÖZ KİMDİR?

1999-2001 yılları arasında Almanya merkezli HDR’nin başkanlığını, 2009-2017 yılları arasında ise MAZLUMDER’in Genel Başkan Yardımcılığı ve Genel Sekreterliği görevlerini üstlendi. Recep Karagöz’ün, çok sayıda ulusal ve uluslararası yayında makaleleri yayımlanmıştır.

22 Ağustos 2025 Cuma

Eski hastalık, yeni biçimler: Türkiye’de yolsuzluk anatomisi Yusuf Ziya Özcan-22/08/2025

1. GİRİŞ

Türkiye 2024 Yolsuzluk Algı Endeksi’nde (YAE) 34 puanla 107. sırada; 2013’teki 50 puanlık zirveden beri gerileme kalıcılaşmıştır. Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde (WJP – World Justice Project) 117/142, Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde (RSF – Reporters Without Borders) 158/180 sıradayız. Üç gösterge aynı yere işaret ediyor: fren–denge mekanizmaları aşınmış, hesap verebilirlik kanalları daralmıştır.

Bu süreç 2025’de gerçekleşen olaylarla daha net görülebilir: Cumhuriyet Halk Partisi’ne bağlı (CHP) belediyelere odaklanan geniş kapsamlı yolsuzluk/ihaleye fesat soruşturmaları ülke geneline yayılmış; İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu 19 Mart’ta gözaltına alınmış, 23 Mart’ta tutuklanmıştır. İzleyen günlerde protestolar büyümüş ve yaklaşık 1.900 kişi gözaltına alınmıştır. Hükümet “yargı işliyor” derken muhalefet ve hak örgütleri “siyasi saik” eleştirisini dile getirmektedir. (Yargı süreçleri halen sürmektedir.) 4 5 6

Aynı dönemde diploma–ehliyet dosyaları, devletin dijital altyapısına duyulan güveni sarsmıştır: sahte elektronik imzalar (e‑imza) ile kamusal kayıtlara yetkisiz erişim; sahte diplomalar ve sürücü belgeleri. Resmî verilere göre 57 sahte diploma, 108 sahte ehliyet ve 4 sahte lise diploması tespit edilmiş; 197 şüpheli yakalanmıştır (37 tutuklu, 150 adlî kontrol). 7

Sorunun mekaniği kamu alımlarında daha görünür hale gelmiştir: 2024’te ihalelerin adette %31,26’sı, tutarda %43,79’u pazarlık usulüyle yapılmıştır. Alt kırılımda adet payının %55,51’i 4734/21-f (ivedilik), tutar payının %94,59’u 4734/21-b (doğal afet/dışsal aciliyet) üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu tablo, istisna rejimi üzerinden rekabet kanallarını baypas eden bir ihale mimarisine ve “siyasal maliyet üretmeyen ama ekonomik maliyet büyüten” usul tercihlerine işaret eder. 8

Yoksulluk algısında 2013’ten 2024’e uzanan düşüş, belediye soruşturmaları ve sahte belge vakalarıyla birleşince tablo daha da netleşiyor: Fren–denge mekanizması aşınıyor, “usul ekonomisi” yerleşiyor. Bu durumda çıkış; hukuk, şeffaflık ve fırsat eşitliğini aynı pakette uygulamaktan geçiyor.

Bu çalışma, 2013-2024 döneminde Yolsuzluk Algı Endeksindeki (YAE) bozulmayı ve 2025’te görünür hâle gelen belediye, diploma/ehliyet ve ihale dosyalarını birlikte okuyarak, kanıta dayalı–ölçülebilir–sıralı bir reform programı önermektedir.

2. YOLSUZLUK ALGISININ SEYRİ

Türkiye’nin YAE çizgisi 2013’teki 50 puanlık zirveden 2024’te 34 puana gerileyerek uzun soluklu bir düşüş trendine oturmuştur.

Sıralama dinamikleri. 2023’te 115. sıradan 2024’te 107. sıraya görülen kısmi iyileşme, nispi bir sonuçtur; çoğu kez diğer ülkelerin kötüleşmesi nedeniyle “göreli yükseliş” yaşanır. Bu nedenle sıralama kadar, puanın kendisi ve orta–uzun vadeli eğilim belirleyicidir.

Not: YAE 0–100 aralığındadır; puan yükseldikçe yolsuzluk algısı azalır. Kaynak: Transparency International.

Bölgesel kıyaslama yapılacak olursa Doğu Avrupa & Orta Asya ortalaması (≈35) seviyesinde kalmak, Türkiye’nin bölgesel bağlamda da sınır çizgisinde seyrettiği görülür. Avrupa Birliği (AB) ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalamalarıyla kıyaslandığında performans açığı barizdir.

3. SON DÖNEMDE GÖZLENEN YENİ EĞİLİMLER

2025’te, özellikle CHP’li belediyeleri odağına alan yolsuzluk/ihaleye fesat soruşturmaları ülke geneline yayılmış; gözaltılar, tutuklamalar ve protestolarla geniş bir sosyal ve siyasi yankı yaratmıştır.

Klonlanmış e‑imza, sahte diploma ve sahte sürücü belgesi iddiaları; kamusal bilişim altyapısına ve belge güvenliğine dair sistemik kırılganlıkları açıkça göstermektedir. Soruşturmalar ilerledikçe, elektronik sertifika yönetimi, kamu–özel arayüzleri ve kimlik doğrulama protokolleri odağa alınmalıdır.

Klasik ihale–imar kanallarının yanında, lisans/ruhsat, belge/doğrulama, veri manipülasyonu ve dijital kimlik eksenli yeni yolsuzluk biçimleri ortaya çıkmaktadır.

Son dönemde yolsuzlukların sayısı artmış ve daha fazla alana yayılmış olsa da ülke yolsuzluklara hiç yabancı değildir. Tarih sırasına göre hatırlanırsa akla gelen önemli yolsuzluklar şunlardır:

1996 – Susurluk Skandalı: Bir trafik kazasıyla devlet–mafya–siyaset üçgeni açığa çıktı. Sonrasında yolsuzluk kavramı, “derin devlet” ilişkileriyle birlikte tartışılmaya başladı. Toplumda “temizlik” talebi güçlendi, ancak reformlar sınırlı kaldı.

2001–2003 – Bankacılık Krizi ve İmar Bankası Olayı: 2001 krizinde birçok banka batarken, İmar Bankası’nda toplanan mevduatlar yok oldu. Denetim zafiyetleri gündeme geldi, BDDK’nın yetkileri artırıldı. Kamuya milyarlarca dolarlık yük bindi.

2008–2011 – Deniz Feneri Davası: Almanya merkezli yardım derneğinin topladığı bağışların amaç dışı kullanıldığı iddia edildi. Yardım kuruluşlarına güven sarsıldı. Davanın siyasi boyutu çok tartışıldı.

2010 – KPSS Sorularının Çalınması: Kamu Personeli Seçme Sınavı sorularının belli gruplara servis edildiği ortaya çıktı. Liyakat sistemi yara aldı, sınav güvenliği tartışmaları başladı.

2013 (17–25 Aralık) – Büyük Rüşvet ve Yolsuzluk Operasyonları: Bakan çocukları, iş insanları, bürokratlar ve Halkbank üzerinden Reza Zarrab bağlantılı altın ticareti iddiaları söz konusuydu. Soruşturmalar siyasi krize dönüştü, davalar düşürüldü. “Yolsuzluk” siyasetin merkezine oturdu.

2014–2019 – Belediyelerde İhale ve İmar Yolsuzlukları: Büyükşehir ve ilçe belediyelerinde ihaleye fesat, usulsüz imar değişiklikleri, arsa rantı iddiaları vardı. Sayıştay raporlarıyla belgelenen usulsüzlükler kamuoyunda güven erozyonu yarattı.

2020–2021 – Pandemi Alımları ve Şeffaflık Tartışmaları: Maske, test kiti ve sağlık ekipmanı ihalelerinde şeffaflık eksikliği ve yüksek fiyat iddiaları söz konusu oldu. “Acil durum” ihalelerinde denetim boşlukları gündeme geldi.

2022–2025 – Diploma, Ehliyet ve Ruhsat Skandalları: Sahte diploma ve usulsüz ehliyetlerle kamu görevine giren kişiler tespit edildi. Devlet kadrolarına girişte digital güvenlik ve belge doğrulama sistemleri tartışmaya açıldı.

4. HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE ADALET BOYUTU

Dünya Adalet Projesi (WJP) endeksine göre Türkiye; hükümetin yetkilerinin sınırlandırılması, temel hakların korunması, sivil adaletin erişilebilirliği ve düzenleyici uygulamaların öngörülebilirliği gibi temel bileşenlerde alt sıralarda yer alıyor. Bu durum, sadece demokrasi kalitesini değil, yolsuzlukla mücadelede en kritik unsur olan “yakalanma ve cezalandırılma ihtimalini” de zayıflatmıştıtr. 2

Bir başka deyişle, hukukun üstünlüğündeki zafiyet, yolsuzluk yapanlar için “yakalanma riski düşük, cezasız kalma ihtimali yüksek” algısını güçlendiriyor. Bu algı, yalnızca kamu görevlilerini değil, özel sektördeki karar alıcıları da etkiliyor.

Soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin uzun sürmesi, idari yargıda yürütmenin durdurulması için konulan yüksek eşikler ve davaların sonuçlanmasının yıllara yayılması hem yerli hem yabancı yatırımcılar için “belirsizlik primi” yaratıyor. Bu belirsizlik, özellikle büyük ölçekli kamu alımlarında maliyetleri artırıyor ve proje planlamalarını sekteye uğratıyor.

Bunun yanında, soruşturma izni mekanizmaları (örneğin bazı kamu görevlileri hakkında işlem başlatmak için idari onay zorunluluğu), Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) yapısı, çıkar çatışması durumlarının ele alınma biçimi ve görevden el çektirme prosedürlerindeki eksikler; adalet sisteminin yolsuzluğa karşı caydırıcılığını daha da daraltıyor.

Kısacası, hukukun üstünlüğü zayıf olduğunda yolsuzlukla mücadele yalnızca kâğıt üzerinde kalır. Etkili bir caydırıcılık için hem bağımsız ve hızlı işleyen bir yargı hem de şeffaf, erişilebilir ve hesap verebilir adalet mekanizmaları gereklidir.

5. BASIN VE YARGI BAĞLAMI: ALGI – ENDEKS İLİŞKİSİ

Kaynak koruması, bilgi edinme ve kamu yararı savunması zayıf kaldığında; SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation – Kamu Katılımına Karşı Stratejik Dava) tipi davalar araştırmacı gazeteciliği soğutucu bir etki yaparak baskılar. 3

Reklam–kamu ilan dağılımı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) lisans kararları, medya pazarında teşvik–ceza dengesini bozduğunda yolsuzluk iddialarının kamusal görünürlüğü azalır.

Tutuklama tedbirinin ölçülülüğü, delil standardı ve adlî kontrol rejimi; hak ihlali riskini ve siyasi algı maliyetini belirler. Bu konuda bir iyileşme YAE/WJP skorlarına yansır.

6. NEDENLER: KURUMSAL VE HUKUKİ ZAFİYETLER

Kamu ihalelerinde 4734 sayılı Kanun’un 21-b ve 21-f maddelerindeki istisna hükümlerinin olağan hale gelmesi, pazarlık usulünün giderek yaygınlaşması ve ön ilan–katılım–itiraz mekanizmalarının daraltılması, rekabet ortamını ciddi biçimde aşındırmakta ve kamu kaynaklarının verimli kullanımını tehlikeye atmaktadır.

Siyasi finansman ve mal beyanı alanında ise gerçek zamanlı raporlama sisteminin bulunmaması, bağışçı kimliklerinin gizli tutulması, bağış üst limitlerinin denetim dışı kalması ve çıkar çatışması düzenlemelerindeki boşluklar, hem şeffaflığı hem de hesap verebilirliği zayıflatmaktadır.

İhbarcıların korunmasında, anonim ihbar kanallarının yetersizliği, hukuki ve finansal güvence mekanizmalarının eksikliği ve misillemeye karşı caydırıcı yaptırımların uygulanmaması, yolsuzlukla mücadelede en kritik bilgi akışını engellemektedir.

Üst düzey kamu–özel sektör geçişlerinde (“döner kapı” olgusu), soğuma sürelerinin yetersizliği, menfaat beyanlarının yüzeysel kalması ve uygunluk denetimlerinin etkisizliği, çıkar çatışması riskini artırarak kamu yararını zedelemektedir.

Dijital bütünlük alanında e-imza, kimlik doğrulama, log yönetimi ve erişim kontrolü gibi temel güvenlik unsurlarındaki açıklar, veri güvenliğini ve kamu sistemlerine duyulan güveni tehdit etmektedir.

Yerel yönetimlerde ise imar, ruhsat ve ihale süreçlerinde belediyelere tanınan geniş takdir yetkisi ile denetim kapasitesinin sınırlılığı, yolsuzluk riskini kurumsallaştırmakta ve vatandaş nezdinde güven erozyonuna yol açmaktadır.

7. EKONOMİK VE KALKINMA ETKİLERİ

Yolsuzluk, firmalar için belirsiz vergidir: sermaye maliyetini artırır, kredi temerrüt takası (CDS – Credit Default Swap) göstergesi ve risk primi kanalıyla kamusal borçlanmayı pahalılaştırır, döviz kurunda beklenti kanalıyla kırılganlık üretir.

İhale–teşvik–ruhsat süreçlerinde ranta dayalı tahsis, ölçek/yenilik yerine yakınlık/ilişkiyi ödüllendirir; toplam faktör verimliliği [TFV (TFP – Total Factor Productivity)] ve ihracat çeşitlenmesini düşürerek ekonominin uzun vadeli rekabet gücünü zayıflatır.

Uzun dava süreleri, öngörülemez idari kararlar ve bilgi asimetrisi doğrudan yatırımı beklemeye alır; bilgi–teknoloji transferi geciktirir.

Kamu–özel işbirliği [PPP (Public-Private Partnership)] ve mega projelerde maliyet aşımı–işletme riski artar; sözleşme şeffaflığı ve performans ölçümü zayıflayınca hizmet kalitesi düşer.

Liyakat aşınması ve gelir dağılımındaki bozulma ise beyin göçünü hızlandırır ve gölge ekonominin büyümesine zemin hazırlar.

8. GELİR EŞİTSİZLİĞİ VE SOSYAL ADALET

Yolsuzluk, aslında toplumun her kesiminden alınan “görünmez bir vergi” gibidir ve regresif etki gösterir; yani düşük gelirli kesimler, gelirlerine oranla çok daha yüksek bir maliyet üstlenir. Bu durum, sosyal yardımların hedef kitleye ulaşmasında hata payını artırır.

Eğitimden işe geçiş süreçleri liyakat yerine referans ve ilişki ağlarıyla şekillenirse fırsat eşitliği bozulur, özellikle orta sınıfın gelecek umudu zayıflar.

Bu tabloyu doğru izleyebilmek için World Inequality Database (WID) gelir/pay verileri ile Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Gini katsayısı birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca veriler, bölge ve yaş gruplarına göre ayrıştırılarak “kim, nerede, ne kadar” sorularına net yanıtlar üretecek şekilde analiz edilmelidir.9

9. POLİTİKA YOL HARİTASI: SIÇRAMA İÇİN SIRALI VE ÖLÇÜLEBİLİR PROGRAM

İlk 6 Ay – Güven Oluşturma Adımları

Kamu ihalelerinde istisnaların daraltılması; ön ilan ve itiraz mekanizmalarının zorunlu hale getirilmesi.

Tüm sözleşmelerin, faydalanıcı gerçek kişi (UBO) bilgisiyle birlikte makine-okunur formatta yayımlanması.

Lobicilik faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve menfaat beyanı zorunluluğu.

İhbarcıların hukuki ve maddi güvence altına alınması.

12. Ay – Kurumsal Altyapının Yerleşmesi

Önleyici odaklı, veri analitiği birimine sahip Bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Kurumunun kurulması.

Siyasi finansmanda gerçek zamanlı raporlama sisteminin devreye alınması.

Yargı yönetiminde terfi ve atamalarda performans ile etik standartların ölçüt olarak kullanılması

24. Ay – Yapısal ve Kalıcı Dönüşüm

Yerel yönetimlerde “bütünlük paktları” ve açık sözleşme standartlarının uygulanması

Elektronik ihalelerde zorunlu anomali tespit modülü kullanımı.

Sosyal yardım programlarında hedefleme doğruluğunun artırılması.

10. İZLEME VE DEĞERLENDİRME: SONUCU ÖLÇEN, SÜRECİ YÖNETEN “PANO”

İlke: “Ölçemediğini yönetemezsin.”

Yolsuzlukla mücadelede hem sonuçları hem de yolda atılan adımları düzenli ölçmek şarttır. Bunun için herkesin görebileceği, verilerin açıkça paylaşıldığı bir izleme paneli kurulmalıdır. Ülkenin en ciddi sorunlarından birisi başlattığı projeleri izlememesidir.

Panelde yer alacak bazı göstergeler:

Pazarlık usulü ihalelerin payı: Kaç ihale istisna kapsamında yapılıyor, toplam tutardaki payı ne?

Sözleşmelerde faydalanıcı gerçek kişi oranı: Açık sözleşmelerin ne kadarı nihai yararlanıcı bilgisi içeriyor?

Ön ilan ile teklif teslimi arasındaki süre: İhale duyurusundan teklif gününe kadar geçen ortalama gün sayısı.

İtiraz sonuçlanma süresi: İhale veya dava itirazlarının ortalama kaç günde karara bağlandığı.

Yolsuzluk davalarının süresi: Soruşturma ve kovuşturma aşamalarının ortalama uzunluğu.

Tutuklama yerine adlî kontrol oranı: Yolsuzluk davalarında ne sıklıkla tutuklama yerine adlî kontrol uygulanıyor?

Bilgi edinme yanıt süresi: Kamu kurumlarının vatandaş sorularına kaç günde yanıt verdiği.

Yıldırma davalarının (SLAPP) reddi: Basın ve ifade özgürlüğünü bastırmak için açılan davalarda ret oranı.

E-imza güvenliği: Yetkisiz erişim vakaları ve dijital sistemlerin şeffaflık puanı.

Yolsuzluk ihbar sayısı: Anonim ihbar hattına gelen ve doğrulanan bildirim sayısı.

Daha iyi anlaşılması için bu Pano, sürecin tanımı, hangi kurum tarafından yürütüleceği ve hangi sıklıkta yapılacağı aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Bu pano herkesin erişimine açık olmalı, veriler indirilip kullanılabilir formatta yayınlanmalı. Önce 3 bakanlık ve 3 büyükşehir belediyesi ile pilot uygulama başlatılmalı, 12 ay içinde ülke geneline yayılmalıdır.

11. SONUÇ: GÖRÜNMEZ VERGİDEN GÖRÜNÜR HUKUKA

Yolsuzluk, sessizce cüzdanımızdan para çalan görünmez bir vergi; adaletsizlik ise hepimizin gözü önünde kesilen görünür bir faturadır. Bu iki yük, sadece ekonomiyi değil, toplumsal dokuyu da kemirir. Yolsuzluk, yatırımı caydırır, girişimciliği törpüler; adaletsizlik ise liyakati yok eder, toplumun geleceğe olan güvenini kırar.

Türkiye gibi genç nüfus potansiyeli yüksek, stratejik bir ülkede bu iki yükün taşınması, büyüme potansiyelinin boşa harcanması anlamına gelir. Reform yapmak siyaset için risklidir, evet; ancak yapmamanın bedeli çok daha ağırdır: kalıcı yüksek risk primi, pahalı borçlanma, düşük yatırım, yetenekli gençlerin göçü ve toplumsal huzurun erozyonu.

Çözüm, üç temel ilkeye yaslanır: Hukukun üstünlüğü, açık devlet, fırsat eşitliği. Bu ilkeler, takvimli ve ölçülebilir bir reform programıyla hayata geçirilmelidir. Kamu ihalelerinde istisnalar daraltılmalı, tüm veriler makine-okunur formatta kamuya açık olmalı, siyasi finansman gerçek zamanlı izlenmeli, ihbarcılar hukuki ve maddi olarak korunmalıdır.

Bu adımlar atıldığında sonuç yalnızca yolsuzluğun azalması olmaz; ekonomide risk priminin düşmesi, yatırım iştahının artması, gelir dağılımında adaletin güçlenmesi ve en önemlisi toplumun yeniden birbirine güvenmesi sağlanır.

Türkiye’nin hikâyesi “eski hastalıklarla” tanımlanmak zorunda değil. Hukuku doğru dozda, şeffaflığı tavizsiz biçimde, hedefleri ise somut ve ölçülebilir şekilde uygularsak, yolsuzluğu tarihe gömebiliriz. Böylece sadece ekonomik kalkınma değil, toplumsal barış ve ortak gelecek de yeniden inşa edilir. Bu hem bugünün kuşağına hem de gelecek nesillere bırakılacak en değerli mirastır.

Dipnotlar

¹ Transparency International. (2025). Corruption Perceptions Index 2024. https://www.transparency.org/en/cpi/2024 ve Türkiye sayfası: https://www.transparency.org/en/countries/t%C3%BCrkiye

² World Justice Project. (2024). Rule of Law Index 2024 – Türkiye (117/142). Ülke notu (PDF): https://worldjusticeproject.org/sites/default/files/documents/Turkiye.pdf

³ Reporters Without Borders (RSF). (2024). World Press Freedom Index – Türkiye: 158/180. https://rsf.org/en/country-t%C3%BCrkiye

⁴ Reuters. (2025, March 19). Imamoglu, the detained Istanbul mayor seen as Erdogan's key rival... https://www.reuters.com/world/middle-east/imamoglu-detained-istanbul-mayor-seen-erdogans-key-rival-2025-03-19/

⁵ Reuters. (2025, March 24). Turkey jails Istanbul mayor before trial, stoking opposition... https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-prosecutors-demand-istanbul-mayor-imamoglu-be-jailed-pending-trial-2025-03-23/

⁶ Reuters. (2025, March 27). Turkey detains nearly 1900 people in protests... https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-detains-nearly-1900-people-protests-over-jailed-mayor-rejects-2025-03-27/

⁷ T.C. İçişleri Bakanlığı. (2025). Sahte Diploma ve Ehliyetler İle İlgili Operasyonlara İlişkin Basın Açıklaması. https://www.icisleri.gov.tr/sahte-diploma-ve-ehliyetler-ile-ilgili-yapilan-operasyonlara-iliskin-basin-aciklamasi

⁸ Kamu İhale Kurumu. (2025, 1 Şubat). 2024 Yıl Sonu Kamu Alımları İzleme Raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/Raporlar/2024_yil_sonu_kamu_alimlari_izleme_raporu.pdf

⁹ World Inequality Database. (2025). Turkey – Income shares (2023). https://wid.world/country/turkey/

Kısaltmalar ve Terimler

YAE / TI–CPI: Yolsuzluk Algı Endeksi / Transparency International – Corruption Perceptions Index

WJP: World Justice Project – Hukukun Üstünlüğü Endeksi

RSF: Reporters Without Borders (Sınır Tanımayan Gazeteciler) – Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi

TÜFE / CPI: Tüketici Fiyat Endeksi / Consumer Price Index

KİK: Kamu İhale Kurumu

HSK: Hâkimler ve Savcılar Kurulu

WID: World Inequality Database (Dünya Eşitsizlik Veri Tabanı)

FDI: Foreign Direct Investment (Doğrudan Yabancı Yatırım)

PPP: Public-Private Partnership (Kamu–Özel İşbirliği)

TFV (TFP): Toplam Faktör Verimliliği (Total Factor Productivity)

SLAPP: Strategic Lawsuit Against Public Participation (Kamu Katılımına Karşı Stratejik Dava)

RTÜK: Radyo ve Televizyon Üst Kurulu

UBO: Ultimate Beneficial Owner (Faydalanıcı Gerçek Kişi)

CDS: Credit Default Swap (Kredi Temerrüt Takası)

İBB: İstanbul Büyükşehir Belediyesi

CHP: Cumhuriyet Halk Partisi

e‑imza: Elektronik imza

Kaynakça (APA kısa stil)

Kamu İhale Kurumu. (2025, Şubat 1). 2024 yıl sonu kamu alımları izleme raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/Raporlar/2024_yil_sonu_kamu_alimlari_izleme_raporu.pdf

Reporters Without Borders. (2024). Türkiye – World Press Freedom Index 2024. https://rsf.org/en/country-t%C3%BCrkiye

Transparency International. (2025). Corruption Perceptions Index 2024. https://www.transparency.org/en/cpi/2024

Transparency International. (2025). Türkiye – CPI country page. https://www.transparency.org/en/countries/t%C3%BCrkiye

World Inequality Database. (2025). Turkey – Income shares (2023). https://wid.world/country/turkey/

World Justice Project. (2024). Rule of Law Index 2024 – Country profile: Türkiye. https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/country/2024/T%C3%BCrkiye/

World Justice Project. (2024). Türkiye – Country brief (PDF). https://worldjusticeproject.org/sites/default/files/documents/Turkiye.pdf

Reuters. (2025, March 19). Imamoglu, the detained Istanbul mayor seen as Erdogan's key rival... https://www.reuters.com/world/middle-east/imamoglu-detained-istanbul-mayor-seen-erdogans-key-rival-2025-03-19/

Reuters. (2025, March 24). Turkey jails Istanbul mayor before trial, stoking opposition... https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-prosecutors-demand-istanbul-mayor-imamoglu-be-jailed-pending-trial-2025-03-23/

Reuters. (2025, March 27). Turkey detains nearly 1900 people in protests... https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-detains-nearly-1900-people-protests-over-jailed-mayor-rejects-2025-03-27/

T.C. İçişleri Bakanlığı. (2025). Sahte diploma ve ehliyetler ile ilgili yapılan operasyonlara ilişkin basın açıklaması. https://www.icisleri.gov.tr/sahte-diploma-ve-ehliyetler-ile-ilgili-yapilan-operasyonlara-iliskin-basin-aciklamasi

1996 – Susurluk Skandalı: Bir trafik kazasıyla devlet–mafya–siyaset üçgeni açığa çıktı.Sonrasında ylsuzluk kavramı, “derin devlet” ilişkileriyle birlikte tartışılmaya başladı. Toplumda “temizlik” talebi güçlendi, ancak reformlar sınırlı kaldı.

2001–2003 – Bankacılık Krizi ve İmar Bankası Olayı: 2001 krizinde birçok banka batarken, İmar Bankası’nda toplanan mevduatlar yok oldu.Denetim zafiyetleri gündeme geldi, BDDK’nın yetkileri artırıldı. Kamuya milyarlarca dolarlık yük bindi.

2008–2011 – Deniz Feneri Davası: Almanya merkezli yardım derneğinin topladığı bağışların amaç dışı kullanıldığı iddiaları.Yardım kuruluşlarına güven sarsıldı. Davanın siyasi boyutu çok tartışıldı.

2010 – KPSS Sorularının Çalınması: Kamu Personeli Seçme Sınavı sorularının belli gruplara servis edildiği ortaya çıktı. Liyakat sistemi yara aldı, sınav güvenliği tartışmaları başladı.

2013 (17–25 Aralık) – Büyük Rüşvet ve Yolsuzluk Operasyonları: Bakan çocukları, iş insanları, bürokratlar ve Halkbank üzerinden Reza Zarrab bağlantılı altın ticareti iddiaları. Soruşturmalar siyasi krize dönüştü, davalar düşürüldü. “Yolsuzluk” siyasetin merkezine oturdu.

2014–2019 – Belediyelerde İhale ve İmar Yolsuzlukları: Büyükşehir ve ilçe belediyelerinde ihaleye fesat, usulsüz imar değişiklikleri, arsa rantı iddiaları.Sayıştay raporlarıyla belgelenen usulsüzlükler kamuoyunda güven erozyonu yarattı.

2020–2021 – Pandemi Alımları ve Şeffaflık Tartışmaları: Maske, test kiti ve sağlık ekipmanı ihalelerinde şeffaflık eksikliği ve yüksek fiyat iddiaları. “Acil durum” ihalelerinde denetim boşlukları gündeme geldi.

2022–2025 – Diploma, Ehliyet ve Ruhsat Skandalları: Sahte diploma ve usulsüz ehliyetlerle kamu görevine giren kişiler tespit edildi. Devlet kadrolarına girişte digital güvenlik ve belge doğrulama sistemleri tartışmaya açıldı.

19 Ağustos 2025 Salı

Entropi ve Türkiye: Çözülme, dönüşüm ve umut arasında Prof. Dr. Ünal Çamdalı-19/08/2025

"Zamanın oku geleceğe doğrudur, entropi de zamanla sürekli artar.”

Bu cümle, yalnızca fiziksel bir evrenin yasasını değil, aynı zamanda toplumsal yapıların, devletlerin ve uygarlıkların kaderini de dile getirmektedir. Entropi yani düzensizlik, evrendeki her sistemin hatta evrenin kendisinin bile doğal eğilimidir. Bir toplum da tıpkı termodinamikteki gibi sistemdir. Enerjiyi dönüştürerek yaşamda kalır, enerji harcadıkça karmaşıklaşır ama aynı zamanda çözülmeye de meyleder. Bugünün Türkiye’si de bu bağlamda entropik geçiş sürecinin tam ortasındadır.

ANAYASA TARTIŞMALARI VE TERMODİNAMİĞİN 1. YASASI

Termodinamiğin birinci yasası, enerjinin yoktan var edilemeyeceğini ve yok edilemeyeceğini ancak biçim değiştireceğini ifade etmektedir. Türkiye’de anayasa meselesi de benzer bir doğaya sahiptir. Egemenlik bir tür sosyal enerjidir. El değiştirse de yeniden şekillense de asla tamamen kaybolmaz ve yok olmaz.

Yeni anayasa tartışmaları bu bağlamda eski düzenin çözülmeye başladığını ve yeni bir enerji formuna (ihtiyaçtan öte) geçiş olduğunu göstermektedir. Fakat bu dönüşüm yalnızca siyasi bir manevra değildir. Aynı zamanda varoluşsal bir tercihten öte, (her hususta olmasa da) bazı hususlarda zorlama gibi görünmektedir. Bu bağlamda bundan sonra ne tür bir toplum olmak isteniyor? Hangi değerler, hangi kurumsal şekilde korunacaktır? Bunların yanıtları ortaya konmaya çalışılmalıdır.

Platon’un “ideal devlet” arayışı ile termodinamiğin enerji korunum yasası arasında, beklenmedik bir paralellik vardır. Adalet bir toplumda enerjinin dengeli ve hakça dağılmasını sağlayacaktır. Aksi takdirde sistem kendi iç enerjisini tüketerek dağılacaktır.

EKONOMİ VE ENTROPİ: ISI, PARA VE DÜZENSİZLİK

Türk ekonomisi bugün hem yapısal hem de konjonktürel bir türbülanstan geçmektedir: Enflasyon, gelir adaletsizliği, hayat pahalılığı, üretim krizleri... Bunların hepsi, sistemin ısıl (ve diğer enerji) veriminin düştüğünü yani entropinin arttığını göstermektedir. Tıpkı bir motorun içindeki ısının bir kısmının işe yaramadan atık ısıya dönüşmesi gibi, ekonominin de önemli bir kısmı verimsizlik ve kayıp gibi unsurlara sahiptir. Kayırmacılık, plansızlık, liyakatsizlik gibi unsurlar da sistemdeki verimi düşürerek entropik artışı hızlandırmaktadır.

Ekonomi sadece para ile ilgili bir yapı değildir; aynı zamanda enerjidir. Bu enerji doğru yönlendirilmediğinde, sistemde hem fiziksel hem ahlaki yıpranmalar diğer ifadeyle entropi artışı başlayacaktır. İnsanlar çalışacak ama karşılığını alamayacak; üretecek ama yoksullaşacaktır. Bu durum sosyo-ekonomik bir entropi patlamasıdır.

GÖÇ, KİMLİK VE ENTROPİK ÇEŞİTLİLİK

Türkiye’nin son yıllarda maruz kaldığı göç dalgaları, hem insani hem de yapısal sonuçlar doğurmuştur. Göç topluma yeni bir enerji katabilir ancak aynı zamanda karmaşıklığı da artıracaktır. Karmaşıklık iyi yönetilmezse sosyal entropi hızla yükselecektir.

Bir sistemin entropisi arttığında, düzen kurmak daha zor hale gelecektir. Bu bağlamda kimlik çatışmaları, kültürel sürtünmeler ve güven krizleri baş gösterecektir.

Türk toplumu, “misafirlik” ile “ev sahipliği” arasındaki ince çizgide bocalarken Türklük kavramı da evrim geçirmektedir. Türklük etnik değil, kültürel ve tarihsel bir anlam birliği olarak düşünülmelidir. Eğer bu kavram esnetilirse sistem entropi yasasına göre dağılacaktır. Denge ise entropi ile mücadelede en kritik ilkedir.

İŞSİZLİK VE UMUTSUZLUK: KULLANILMAYAN ENERJİ, ARTAN ÇÖKÜŞ

Bir sistemde kullanılmayan enerji, boşa harcanan ısıya dönüşür. İşsizlik, özellikle gençlerin işsizliği, toplumun dinamik potansiyelini devre dışı bırakacaktır. Bu durum, bir yandan psikolojik yıpranma, diğer yandan sosyo-politik radikalleşme doğuracaktır.

Kierkegaard’ın deyimiyle, “İnsanı öldüren şey ölüm değil, umutsuzluktur.” Umutsuzluk bir anlamda entropinin insan ruhundaki karşılığıdır. Eğer bir toplum gençliğine anlam veremezse termodinamik ifadeyle onun tüm (enerji) potansiyelini değerlendiremezse, o toplum kendi termodinamik çöküşünü başlatacaktır. Bu ise kaçınılmaz sondur.

DİN, ENTROPİ VE İKMAL

Tüm bu çözülmeler arasında, insanın sığınmak istediği en kadim yapı dindir. Zira din, en başından beri kaosa karşı bir düzen ortaya koymaktadır. İslam’da “fitne” düzensizliktir; “tevhid” ise birlik ve düzen anlamına gelmektedir. Kur’an’da evrenin ölçüyle yaratıldığı (Mülk Suresi 3), her şeyin bir takdir (ölçü) içinde olduğu vurgulanmaktadır. Bu, entropiye karşı ilahi düzenin metaforik anlatımıdır.

Dini bakış sadece bireye değil topluma da bir tür negentropi (ters entropi) sağlamaktadır: Ahlaki ilkeler, adalet, infak, yardımlaşma... Bunlar sistemin içindeki dengeleyici enerji akımlarıdır. Ancak unutulmamalı: din, sadece ritüel değil, ahlaki eylemdir. Enerji harekete geçmedikçe düzen kurulamaz.

SONUÇ

Entropi kaçınılmazdır ancak kaos da kader değildir. Son zamanlarda Türkiye entropik bir evreden geçmektedir. Bu, çözülme kadar dönüşümün de evresidir hatta başlangıcıdır. Sistemler kaosa yaklaşmadan yeniden düzen kurulamayacağı bilinmektedir. Tıpkı bir yıldızın kararmadan önce yeni elementler yaratması gibi, Türkiye de kendi iç basıncıyla yeniden yapılanma sürecine girmiş gibidir. Fakat bu süreç kör gidişe bırakılırsa, entropi toplumu yutacaktır. Bu yüzden bilimle düşünmek, felsefeyle sorgulamak, inançla direnç kazanmak elzemdir, önemlidir. Düzen, sadece yasalarla değil; ahlakla, bilgiyle, adaletle, dayanışmayla kurulur.

“Allah, bir milleti değiştirmez; ta ki onlar kendilerini değiştirene kadar.” (Ra’d Suresi, 11)

Prof. Dr. Ünal Çamdalı, Ankara Yıldırım Beyazıd Üniversitesi öğretim görevlisidir.

 

 

 

 

 

18 Ağustos 2025 Pazartesi

Ümit Özdağ ile Söyleşi Cansu Çamlıbel/18 Ağustos 2025

“Öcalan PYD’ye silah bırakma talimatı asla vermez, zaten bunu dese de bunun kabul görmeyeceğini biliyor. PKK kendini lağvederken varlığını ‘yeni PKK’ olan PYD üzerinden sürdürecek. İş planladıkları gibi yürümüyor, PYD’nin ve PJAK’ın da silah bırakacağını düşündüler. Erdoğan ‘Bu iş bana çok pahalıya mâl olacak’ diyebilir, PKK ve Öcalan ise büyük bir kazançla çıkacak. Suriye’nin kuzeyindeki Arap aşiretleri HTŞ destekli olarak PYD’ye karşı bir harekete başlamak üzere. Peki Türkiye bu operasyonun içinde olacak mı?”

Prof. Dr. Ümit Özdağ, yaklaşık 20 senedir aktif biçimde siyasetin içinde ve yine aktif biçimde tartışmaların göbeğinde bir isim. Ülkücü geleneğin içinde büyüyen Özdağ, hem akademisyenlik döneminde hem de siyasete atıldıktan sonra devlet bürokrasinin farklı kollarıyla her daim yakın ilişki içinde oldu. Belki tam da bu yüzden son dönemde bir sebeple Silivri’deki Marmara Cezaevi’ne gönderilenler arasına girmesi kamuoyunda çok büyük şaşkınlığa neden oldu. Yaklaşık beş aylık tutukluğun sonunda mahkeme, Özdağ'ın üzerine atılı suçun sabit görüldüğüne kanaat getirerek 2 yıl 4 ay 3 gün hapis cezasına hükmetti. Ancak Özdağ'ın hapiste kaldığı günler göz önünde bulunduruldu ve 17 Haziran’da herhangi bir adli kontrole gerek olmadan tahliyesine karar verildi.

Dışarı çıktıktan sonra birkaç televizyon yayına katıldı ve sosyal medya üzerinden gündeme dair yorumlarını paylaşıyor. Ancak serbest kaldıktan sonraki üslubunda ciddi bir ton farkı hissediliyor. İçeri atılmasına gerekçe gösterdiği ‘Terörsüz Türkiye’ süreci Meclis komisyonu aşamasına geçmişken, Özdağ’ın eskisi kadar tansiyonlu bir muhalefet yapıp yapmayacağı doğaldır ki bugüne kadar hareketlendirdiği kitlenin merak konusu. Bu tür soru işaretlerini kendisine hatırlattığımda Zafer Partisi olarak iletişim stratejilerini değiştirme kararı aldıklarını doğruladı. Zira Özdağ’a göre kendisinin daha önceki yüksek volümlü siyaseti sayesinde toplum artık sığınmacılar konusunda uyandı ve tabiri caizse ‘artık o kadar bağırmaya lüzum yok.’ İletişim stratejisini değiştirmesinin bir sebebi daha varmış; daha geniş seçmen kitlelerine ulaşmak. Özdağ kendisi böyle ifade etmiyor ama artık ‘ırkçı’ ve ‘Arap düşmanı’ olarak nitelendirilmek istemediğini hissettim.

Özdağ’a göre bugün devlette aktif olarak ‘PKK çalışanlar’ arasında kendisi kadar deneyimli kimse yok. Öcalan’ın ve PKK’nın aslında ne demek istediğini deşifre edeceği ve halka onların anlayacağı şekilde anlatacağı için içerde tutulduğunu düşünüyor. Madem öyle düşünüyor, buyursun Öcalan’ın 27 Şubat açıklamasından Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Dayanışma Komisyonu’nun çalışmaya başlamasına kadar geçen sürede ortaya çıkan tabloyu sansürsüz değerlendirsin istedim. Biz sürecin aslında yeni başladığını düşünürken Özdağ ise sürecin çökme aşamasında olduğundan neredeyse emin. Çünkü Özdağ Ankara’nın YPG’nin de silah bırakacağını sanarak büyük bir hata yaptığını düşünüyor. Abdullah Öcalan’ın asla böyle bir talimat vermediğini, vermeyeceğini savunuyor ısrarla.

Kendisiyle Temmuz 2023’te yaptığım ve Türk siyasi tarihine geçen bir gizli mutabakatı ifşa ettiği söyleşiden iki sene sonra bugün CHP’nin eski Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun son süreçlerdeki tavrıyla ile ilgili birkaç soruyu da araya sıkıştırmadan edemezdim. Özdağ yine sözünü esirgemedi.

Ümit Özdağ’ın bu mülakatta söylediği bazı şeyleri yine hayretle dinlemiş olsam da konuşmanın hiçbir yerini ellemeden, akışına dokunmadan yazabilmiş olmanın kıymetinin farkındayım. Gazetecilik mesleğinin ne olduğunun unutturulmaya çalışıldığı şu dönemde aynı fikirde olmadığım siyasetçilere soru sorup yanıtlarını eğip bükmeden sizlere ulaştırmayı her zamankinden daha fazla önemsiyorum.

“Böyle olacağını düşünmemiştim ama Silivri’yi unuttum”

-Cezaevinde elbette ki Türkiye’de olan biteni yakından takip ettiniz, biz de sizin yaşananlar konusunda ne düşündüğünüzü sosyal medyadaki paylaşımlarınızdan takip ettik. Zaten ‘Terörsüz Türkiye’ sloganıyla başlatılan sürece karşı çıktığınız için ve bu sürecin en kritik aşamasında etkin muhalefet yapmanız istenilmediği için içeride tutulduğunuzu düşündüğünüzü biliyoruz. Yine de elbette ‘dışarısı’ başkadır. Ne hissediyorsunuz ve ne görüyorsunuz bugün?

Öncelikle Silivri’yi unuttuğumu söyleyebilirim. Bu garip bir duygu. Ben mesela böyle olmayacağını düşünmüştüm. Ama bir anda her şey çok geride kalıyor. Belki başkaları da benzer duygular yaşamıştır, bilemem. Ben böyle yaşadım, onun için bende çıktıktan sonra Silivri’nin etkisi devam etmedi. O yüzden de daha çıkmamın üzerinden bir ay geçmeden Silivri ziyaretlerine başladım. Ekrem İmamoğlu, Aykut Erdoğdu’yu, Buğra Gökçe’yi, Ayşe Barım’ı, Ali Sukas ve Fatih Altaylı’yı ziyaret ettim. O ziyaretler sırasında da Silivri’nin üzerimde etkisinin kalmamış olduğunu fark ettim. Zaten içerideyken bana arkadaşlarım, avukatlar dışarıda büyük bir kamuoyu desteğinin olduğunu ifade ediyorlardı. Bu kamuoyu desteğinin boyutunu tabii başkalarının anlatımlardan yeterince anlayamıyorsunuz. Fakat sokağa çıkıp Anadolu'da dolaşmaya başlayınca, nasıl müthiş bir destek gördüğümü gördüm. Cezaevine girmeden önce bana zaten 16-25 yaş grubunda büyük bir destek vardı. Şimdi o gruptaki destek daha da yükselmiş. Sanıyorum biz 18-29 yaş grubunda oyların yüzde 20'sini alırız. O da henüz şu andaki durum, çalışmalara yeni başlıyoruz.

“Zafer Partisi’nin 18-29 yaş grubunda desteği yüzde 20 düzeyinde”

“Büyük kuşaklarda daha önce ilgi düşüktü, şimdi oralarda da destek patlaması var”

-Siz bu rakamları elinizdeki anketlere bakarak veriyorsunuz herhâlde, değil mi?

Anketlere bakmıyorum. Anketlerde Zafer Partisi’nin 18-29 yaş grubunda desteği yüzde 10-12 arasında gözüküyor. Ama ben sahada bu grubun desteğinin yüzde 20 düzeyinde olduğunu görüyorum ki daha gençlik politikalarımızı açıklamadık mesela. Daha da önemlisi, bu gruptan zaten kuvvetli ilgi ve destek vardı ama bu yaş kuşağının üstündekilerde bize yönelik daha düşük bir ilgi vardı. Daha büyük yaş gruplarında da ilgi ve destek patlaması görüyorum. İki şeyi çok duyuyorum sokakta. Birincisi, “Senden çok şey bekliyoruz” diyorlar. Birçok yerde, birçok yaş grubundan kadın ve erkekten bunu duydum. İkincisi de yine aynı insanlar, “Son umudumuzsun” diyorlar. Benim Öcalan’la görüşmeler sürerken miting yapmamam ve bu süreci deşifre ederek halka anlatmamam için tutuklanmış olduğum gerçeğini halk anlamış. Ben tutuklandım çünkü ben 1998'den beri PKK çalışıyorum. Benim dışımda bu konuda uzman olan bir parti genel başkanı yok, bir siyasetçi de yok açıkçası. 1998'den bu yana devlet içinde PKK çalışanların hiçbiri kalmadı.

 Öcalan'ın 1999'da yakalandığı dönem MİT Müsteşarı olan Şenkal Atasagun

“Şenkal Atasagun’un bugün devlette çalışmadığını söyleyemem, çalıştığını da söyleyemem”

-Bunu cezaevinden çıktıktan sonra katıldığınız ilk televizyon canlı yayınında da söylediniz. Ve ben bu sözünüz üzerine düşündüm, sizin kadar eski dönemden beri “devlette PKK çalışan” bir kişi daha buldum; Şenkal Atasagun.

Şenkal Bey, müsteşar olarak generalisttir. Yani detayları bilmesine gerek yok.

-Ama “PKK dosyasını çalışmadığını” söyleyemeyiz.

PKK dosyasını çalışmıştır.

-“Şu anda devlette görevi yok” da diyebilirsiniz belki.

Onu söylemem. Devlette çalışmadığını söylemem. Çalıştığını da söyleyemem. Bilmiyorum. Ama birçok kişi emekli oldu. Görevlerini bıraktılar, görevini bırakınca işi bıraktılar. Ya da o görevde çalıştılar, o sürede onun üzerinde uzmanlaştılar, sonra başka bir görev atandılar. Bıraktılar. Bölgeye gittiler, bölgede detayları çok iyi öğrendiler belirli bir dönem için ama sonra bıraktılar. Ben ise sürekli çalışmaya devam ettim. Siyaset içerisinde de çalışmaya devam ettim. Onun için benim PKK ile müzakere sürecini okumamı, açıklamamı ve bunu mitingler aracılığıyla sahaya taşımamı da istemediler. Çünkü ben tutuklanmadan önce perşembe günü Karaman'da bir miting yapmıştım. Öğleden sonra saat 2'de ve 4500 kişi vardı. AKP cumartesi günü Karaman'da yaptığı mitingde 7000 kişi toplayabilmişti. Bizim yine o günlerde Antalya’da yaptığımız mitinge katılan insan sayısı 8000’e çıktı ve ondan sonra tutukladılar zaten. Tabii içeriden de süreci mümkün olduğunca izlemeye çalıştım. Bu sürecin aslında çok ayrıntılı planlandığı anlaşılıyor. Ama yapılan bir teorik planlama. Sahaya çıktığınızda her şey planladığınız gibi gelişmez ve işte planlandığı gibi gelişmiyor. Geldiğimiz noktada, bu iş patladı patlayacak.

“Süreç aslında çok ayrıntılı planlanmış ama bugün bu iş patladı patlayacak”

“Halkta da destek yok, güvenlik ve istihbarat bürokrasisi içinde de”

-Daha bugünden süreç çökecek yani size göre, öyle mi?

Türk halkının bu sürecinin arkasında hala hiçbir ciddi desteği yok. Süreç, sadece Türk halkında destek bulmamış değil, güvenlik ve istihbarat bürokrasisi içinde de bu sürecin desteği yok. Bunları bilerek söylüyorum. Hâl böyleyken, bu sürece karşı olanların konuşması istenmedi ve istenmiyor. İşte benim tutuklanmam, bunun açık kanıtı. Hatırlayın, süreç başlarken Rasim Ozan Kütahyalı çıkıp “Türk Milliyetçiliği adına muhalefet yapılmasına izin verilmeyecek” demişti ve sonucu gördük, ben tutuklandım. Ben Silivri'de bir kişi olarak değil, Cumhuriyet'in kuruluş değerlerini temsil eden bütün herkesi temsilen tutuldum. Peki, benim tutukluluğum üzerinden Türk halkına ne söylendi? Türk halkına “Biz bir taviz vermiyoruz, bir pazarlık yok. PKK kendisini fethedecek ve silah bırakacak” denildi. Biz de ısrarla dedik ki “Bu doğru olamaz, doğru söylemiyorsunuz.” Bunun asla doğru olamayacak olmasının temel kanıtı, “Feshetme ve silah bırakma konusunun KCK’nın tüm unsurlarını kapsayacak” deniyor olmasıydı.

 MİT Başkanı İbrahim Kalın, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun, 8 Ağustos'taki basına kapalı olan toplantısına katılmak üzereyken TBMM bahçesinde

“PYD silah bırakmıyor, PJAK silah bırakmıyor, PCDK silah bırakmıyor, o zaman Ankara’daki o komisyon neyi konuşuyor?”

-Zaten işin başından beri en muğlak, en tartışmalı olan kısmı oydu. Biz de gazeteciler olarak doğaldır ki ilk günden beri aynı soruyu soruyoruz ve YPG cephesinden hep “Hayır, bizi kapsamıyor” yanıtı geliyor. E şimdi KCK Yürütme Konseyi’nden isimler de “PKK’yı feshediyoruz ama silah bırakma konusu başka” demeye başladılar.

Şimdi… PJAK silah bırakmıyor, PCDK bırakmıyor, PYD bırakmıyor. Ve geçen gün Hakan Fidan, Suriyeli yetkililerle yapmış olduğu görüşmeden sonra bir yaptığı açıklamada PYD'nin almış olduğu tavrın artık Türkiye tarafından tahammül edilemez bir hâl olduğunu ifade etti. O zaman siz Ankara'daki o Komisyon’da neyin konuşmasını yapıyorsunuz?

-Fakat Suriyeli Kürtler arasında başka bir tartışma da var ki her ne kadar Türkiye’deki sosyal medya platformlarında PYD yöneticileri ve onlara yakın isimler yasaklı olsa da söyledikleri ve onların söyledikleri üzerinden kopan tartışmaları bir biçimde takip ediyoruz. Görüyorum ki YPG ile HTŞ arasındaki gerginlik üzerinden bazı Kürtler Şam’a “Siz bizi tanımazsanız biz de buradan kopar Türkiye ile misak-ı milli içinde entegre oluruz” gibi tehditler de savuruyor. Ve biz bunu tuhaf biçimde Suudi Arabistan’da yayın yapan medyadan okuyoruz.

Şimdi o konuda iki yaklaşım var. Birincisi sizin söylediğiniz yaklaşım; yani PYD bölgesinin böyle taleplerde bulunduğu. İkincisi de Arap basınına yansıyan yaklaşım. Yani o bahsettiğiniz haberlerde bu söylentiyi yayan ve dolaşıma sokanın Türk tarafı olduğu. Arap basınında çıkan haberlere göre “Siz bunlarla (HTŞ) anlaşamıyorsanız kalkın gelin bizimle birleşin” diyen Türkiye.

“AK Partili bir belediye başkanı bana yıllar önce ‘Suriye’de aldığımız yerleri bırakmayacağız’ dedi”

“Suriye’nin kuzeyini ‘ilhak’ projesi en başından beri birilerinin kafasının arkasında var”

-Öcalan'ın kafasında da böyle bir şey mi var sizce; Türkiye ile Suriye’yi Kürtler üzerinden birleştirmek. Daha önceki bir açıklamanızda, ABD’nin tam da böyle bir strateji üzerinden gittiğini, AfPak gibi TurSur hayâl ettiğini söylemiştiniz. Öcalan’ın da bu tür bir gündemi olabilir mi?

Yok, Öcalan’ın böyle bir yaklaşımı yok. Bir de tabii bu konuya ilişkin üçüncü bir yaklaşım var ki ben onun daha doğru olduğunu düşünüyorum. Aslında ne PYD'de böyle bir yaklaşım var ne AKP'de ama AKP sürecin üzerini psikolojik olarak örtmek için kendi trolleriyle bu görüşü ortaya atıp tartıştırıyor. Yani aslında böyle bir tartışma yok. Ama AK Parti’nin kafasının arkasında ‘Misak-ı Millîyi gerçekleştirmek’ adı altında Suriye'nin bütün kuzeyinin ilhakı gibi bir proje hep oldu, bu yeni değil. Uzun süre önce, 2011’de Suriye’de iç savaşın başlamasından hemen sonraydı, Güneydoğu'dan Ankara'ya uçakla dönüyorum, yanımda da bir AK Partili bir belediye başkanı var. Dedi ki, “Suriyelilerin nüfus artışı konusunda haklısınız. Ben de sizin gibi düşünüyorum. Burada demografik dengeler bozuluyor. Çok harcama yaptık, ekonomiye de çok olumsuz yansıdı bu. Ama bizim de bir kazancımız var.” Ben de merak ettim. Şöyle devam etti: “Bizim kazancımız toprak. Suriye’de aldığımız yerleri bırakmayacağız.”

-Benzer bir cümleyi bir Türk diplomatından -hem de AKP ataması olmayan bir kariyer diplomatından- daha diplomatik şekilde duydum ben de.

Ben Ankara'da belirli çevrelerde bu ilhak politikasının alttan alta işlendiğini tahmin ediyorum, görüyorum. Rusların bir karikatürü vardır, görmüşsünüzdür muhakkak. Türkiye önce Suriye'nin içine kadar büyüyor, sonra Kayseri'ye kadar küçülüyor. Yani herkes bunun farkında. Ancak geçen gün Hakan Fidan PYD'ye eleştirilince, bir PYD’li Hakan Fidan'ı bir suikast ile öldürmekle tehdit etti. Ben gördüm ve paylaştım bunu. Hatta şöyle söylediler; “Laz Kemal'in selamlarıyla diye her vatansever Kürt sana yaklaşabilir.” Özetle bugün Türk Dışişleri Bakanı’nı ölümle tehdit eden bir PYD var. Peki siz bu ortamda Ankara’daki Komisyon’da neyi konuşursunuz Hakan Fidan?

“İş planladıkları gibi yürümüyor, PYD’nin ve PJAK’ın da silah bırakacağını düşündüler”

-Tabii sizin kadar olmasa da biz de şunu biliyoruz, gözle görülebilenden biliyoruz; Ankara’da bu konuya farklı yaklaşan kliklerin bir mücadelesi var. MHP lideri Bahçeli, kurmayı Feti Yıldız hayatî rol üstlenmiş durumda ve bir yandan da MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın himayesinde giden bir istihbarat projesi aslında Öcalan ile görüşmeler. Ancak hatırlattığınız gibi eşzamanlı olarak Hakan Fidan, YPG’yi hedef alıyor ve DEM’lilerin de tepkisine neden oluyor. Hakan Fidan sizce süreç konusunda hangi damarı temsil ediyor? Ya da bütün bunlar aslında hükümet cephesindeki bölünmeden ziyade kafa karışıklığını mı temsil ediyor?

Bence iş planladıkları gibi yürümüyor.

-Peki planladıkları şey neydi? Bu kadar kısa zamanda ne olabilirdi ki?

PYD'nin de silah bırakacağını düşündüler. PJAK'ın de silah bırakacağını düşündüler. Ve bunlar silah bırakmasa bile bunu Türk halkına bir şekilde kabul ettirebileceklerini düşündüler.

“Öcalan PYD’ye silah bırakma talimatı asla vermez, o karizmasını çizdireceği hiçbir şeyi gündeme getirmez”

-Öcalan'a böyle bir şey kabul ettirebilirler mi sizce, PYD’nin de silah bırakmasını?

Hayır, ettiremezler. Öcalan da zaten asla böyle bir talimat vermez. Öcalan bu süreci kendisini meşrulaştırmak için kullanıyor. Türk siyasetinde bir faktör haline gelmek için süreci kullanıyor ve kendi açısından çok mantıklı oynuyor. Bir süre daha İmralı'da yaşamaya devam edecek ama sonunda İmralı'dan bir şekilde çıkacak, bunu biliyor ve buna göre oynuyor. Türkiye'de iktidara ortak olurken Suriye'nin kuzeyini de tek başına yöneteceğini düşünüyor. Onun için Suriye'nin kuzeyinden vazgeçmesi mümkün değil. Ayrıca Suriye'nin kuzeyindekilere “Silah bırakın” dese de bunun kabul görmeyeceğini ve reddedileceğini biliyor. Öcalan reddedileceği ve karizmasını çizdireceği hiçbir şey gündeme getirmez.

“PKK kendini lağvederken varlığını ‘yeni PKK’ olan PYD üzerinden sürdürecek”

-Sizdeki bilgi de PYD/YPG’nin başat aktör olduğu Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) 80 ila 100 bin kişilik bir ordu mahiyetinde olduğu yönünde mi?

Suriye Demokratik Güçleri’nin bir bölümü Araplardan oluşuyor. Ve bu yapının içinde bugün önemli sorunlar başlamış durumda. Bendeki bilgiye göre aslen 45-50 binlik bir yapıdan bahsediyoruz ve bunun en güçlü unsuru hiç şüphesiz PYD. Peki, PYD dediğimiz kim? Bir anlamda yeni PKK’dır PYD. Ayrıca PKK'nın sahip olmadığı uluslararası ilişkilere de sahip, PKK'nın sahip olmadığı silah sistemlerine de sahip.

-Tırnak içinde meşruiyete de sahip herhâlde batının gözünde IŞİD ile mücadelesi nedeniyle.

Tırnak içinde meşruiyete de sahip. Ve onun için PKK kendisini lağvederken aslında yeni PKK üzerinden varlığını sürdürecek. Bunu kabul eden bir AKP-MHP ittifakı da aslında hiçbir şeyi bitirmiş olmayacak. Karşımıza çok daha güçlü bir PKK yapısını çıkartmış, Türkiye için çok daha tehlikeli bir PKK yapısını çıkartmış olacak.

“Suriye’nin kuzeyindeki Arap aşiretleri HTŞ destekli olarak PYD’ye karşı bir harekete başlamak üzere”

“Türkiye bu operasyonun içinde olacak mı?”

-Biraz önce Suriye Demokratik Güçleri’nin kendi içinde sorunlar baş gösterdiğini söylediniz. SDG içindeki Kürt-Arap sürtüşmesinin büyüyeceğini kastettiğinizi anlıyorum, doğru mu?

Suriye'nin kuzeyinde Arap aşiretleri PYD'ye karşı bir harekete başlamak üzereler. Bu hareketi HTŞ'nin veya Suriye devletinin de destekleyeceği gözüküyor. Bu hareket bir askerî harekete dönüşürse ne olur? Bu soruyu cevaplandırmak zor çünkü PYD askeri eğitim ve askeri teknoloji açısından Suriye güçlerinden ve aşiret güçlerinden çok daha güçlü. Suriye’nin ağır silahları ve cephaneleri büyük ölçüde İsrail Hava Kuvvetleri'nin saldırılarıyla yok edilmiş durumda. Yani böyle bir savaş çok kolay değil. Bu savaş başlar da buna rağmen, Suriye güçleri PYD'ye karşı başarılı olurlarsa büyük ihtimalle daha çok Arap aşiretlerinin yaşamış oldukları bölgeleri alırlar ama PYD'nin çekirdek bölgesine giremezler. Bu aynen Irak'ta KYP, KDP güçlerinin Irak merkezi ordusu tarafından Musul'dan çıkartılmasına benzer.

-Tabii bu senaryoyu ABD ve İsrail’in nasıl müdahil olabileceği ya da müdahale edebileceği sorusunu yanıtlamadan konuşamayız, değil mi?

Dış faktörleri bir kenara bırakarak anlatıyorum ben bunu şu an. Tabii bu durum gerçekleşirse PYD küçük alanına çekilir. Araplar ve Suriye merkezi hükümeti böyle bir operasyona başlarsa Türkiye bu operasyonda tarafsız kalmaz. Ama soru şu olur; Türkiye ne kadar bu operasyonun içinde olacak? Türk Silahlı Kuvvetleri doğrudan PYD bölgesine müdahil olacak mı? Yoksa diğer bölgelerden Suriye içerisinde silah sevkiyatı, teknik destek mi verilecek? Bunu bilmiyoruz. Ama her halükârda PYD bölgesinde, Suriye'nin kuzeyinde bu tür bir çatışma başlarsa -ki başlamak üzere- Ankara'da Komisyon’da neyi konuşacaksınız siz?

 Pervin Buldan ve Mithat Sancar'dan oluşan DEM Parti İmralı Heyeti, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı 8 Temmuz'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde ziyaret etti. Ziyarette AKP Genel Başkanvekili Efkan Ala ile MİT Başkanı İbrahim Kalın da bulundu

“Erdoğan ‘Bu iş bana çok pahalıya mâl olacak’ diyebilir, PKK ve Öcalan ise büyük bir kazançla çıkacak”

-Komisyon’u akim bırakacak başka senaryoları da konuşabiliriz. Sanıyorum ‘Terörsüz Türkiye’ye HTŞ öncülüğünde Arap aşiretlerinin PYD’ye topyekûn savaş açması ihtimâlinden daha büyük risk şu an için PKK’lılardan gelen açıklamalar. Şimdi mesela size meşhur törende silah yakanlardan biri olan Bese Hozat’ın silah yakmadan iki hafta önceki -24 Haziran tarihli- beyanatını hatırlatayım: “Mevcut durumda iktidarın yaklaşımı öyle Kürt sorunu demokratik çözme, Türkiye’yi demokratikleştirme temelli bir yaklaşım değil. Gerisinde diyor; ‘PKK silah bırakacak, gelip teslim olacak.’ PKK bu yaklaşımla, bu anlayış karşısında ne silah bırakır ne gelip teslim olur.” Silahlarını gömmesini bekleyenlerin hala böyle düşünüyor olması HTŞ ile PYD’nin çatışmasından daha büyük bir risk değil mi süreç açısından?

Türkiye'de Lozan Antlaşması'nı fesih edelim diye, lağvedelim diye bir PKK varlığını sürdürüyor. Avrupa'da çalışmalarını sürdürüyorlar. İki, silahları bırakmayız diyen bir PYD var ve özel bir Suriye konusunda, Suriye'de özel bir Kürdistan konusunda ısrar etmeye devam ediyor. Öbür taraftan, “Biz bu savaşı kaybetmedik. Bizim şartlarımızı kabul etmeye zorladık. Yani galibiz” inancında olan bir PKK var. Ve bu sürece inanmayan, karşı olan bir Türk halkı ve güvenlik istihbarat bürokrasisi var. Şimdi böyle bir ortamda nasıl ilerlenir? Ben bu ortamın devam etmeyeceğini, bu sürecin birinci süreç gibi çökeceğini düşünüyorum. Ama şunu da ifade edeyim hemen; eğer bu süreç devam eder bütün bunlara rağmen ve bir siyasal anlaşmayla nihayetlenirse arkasından AK Parti ve MHP AK Parti’nin Haziran 2015'te uğramış olduğu sandık mağlubiyetinin çok daha ağırını yaşayacaktır.

-PYD ile Arap aşiretleri arasındaki bir çatışmaya bile lüzum olmadan, Tayyip Erdoğan bu masayı kendisi deviremez mi? Zira biliyoruz ki Erdoğan 2015’te de Dolmabahçe mutabakatından sonra o siyasi riski almaktan vazgeçti. Yani sizin öngördüğünüz şekilde bir HTŞ-PYD kapışması olmadan da Erdoğan’ın kendi siyasi kaygıları baskın çıkabilir mi, “Bu iş bana çok pahalıya mâl olacak” diyebilir mi? Yoksa burayı çoktan geçti mi?

Der, diyebilir. Çünkü böyle bir anlaşmadan hiç şüphesiz her boyutta zararlı çıkacak. PKK ve Abdullah Öcalan ise büyük bir kazanç sağlayarak çıkacak. Bu tür bir sürecin neticesinde, Haziran 2015 seçimlerinde hatırlayacaksınız HDP yani DEM tarihindeki en yüksek oyu aldı. Eğer bu anlaşma süreci gerçekleşirse, terörle müzakere sonucunda biz DEM'i yüzde 18'lerde görürüz. Bu gidecek yüzde beş, şimdi büyük bir bölümü Güneydoğu Anadolu'da AK Parti'ye oy veren seçmendir. Çünkü AK Parti'ye oy veren Güneydoğu'daki seçmen, AK Parti AK Parti olduğu için oy vermiyor. AK Parti'ye oy veren Güneydoğu'daki seçmen, devlet olduğu için, devlet AK Parti'nin elinde olduğu için oy veriyor. Yani devletin yanında olmak adına oy veriyor. Ama bugün aynı seçmen bakıp “Tunceli valisinin yanında durmayan bir devlet benim yanımda hiç durmaz. Artık buralarda devlet DEM” deyip ona oy vermek zorunda hissedebilir. Çoğu da o oyu istemeyerek verir.

“Osman Kavala’nın adil yargılanmadığını düşünüyorum”

-Cezaevinden yaptığınız bir açıklamada “Osman Kavala’nın suçsuz olduğunu şimdi daha iyi anlıyorum” dediniz.

Osman Kavala’nın adil yargılanmadığına inanıyorum. Dava ile tutuklanmadan önce ilgilenmemiştim. Ancak Silivri’de yargılanma sürecini anlatan bir kitap okuyunca adil yargılanmadığını gördüm. Siyasi fikirlerimiz çok farklı. Ve Kavala’nın temsil ettiği politik duruş ile hayatım boyunca mücadele ettim ve edeceğim. Ancak Adalet Mülkün -yani devletin- Temelidir. Ve her yurttaş adil yargılanma hakkına sahiptir. Can Atalay için de aynısını düşünmüştüm. Yargıtay milletvekilliğini iptal edince Yargıtay’ın bu kararını eleştirmiş, Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanması gerektiğini açıklamıştım. Ayşe Barım’a gelince inanılır gibi değil. Hükümeti devirecekmiş ve bu 10 sene sonra ortaya çıkmış. Böyle bir şey olmaz. Ayşe Barım’a yöneltilen suçu Barım’ın işleme kabiliyeti yok. Hele üst mahkeme tarafından tahliye edildikten sonra bir ağır ceza mahkemesi tarafından tutuklanması ve tahliye eden hâkimin başına gelenler yargı bağımsızlığının olmadığının ve düşman ceza hukuku uygulamasının en somut göstergesidir.

“Selahattin Demirtaş’ın suçlu olduğunu düşünüyorum ama adil yargılanmalı”

-Bir de tabii Selahattin Demirtaş için söyledikleriniz var: “Cumhuriyet'in bir yurttaşı olduğu için, ben hangi haklara sahipsem, onun da aynı haklara sahip olması gerekiyor.” Yani onun da hapiste olmaması gerektiğini söylemiş oldunuz, değil mi?

Hayır, “adil yargılaması gerekiyor” dedim.

 Osman Kavala-Selahattin Demirtaş

-Ama adil yargılama zaten AİHM kararlarında var ve adil yargılama olmuş olsaydı da zaten içerde olmazdı. Yanlış mı?

Bütün Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları anayasanın 10. maddesi çerçevesinde yargılanma hakkına sahip. Anayasanın 10. maddesi, herkesin yasaların önünde eşit olduğunu söylüyor. Yasalar birisine farklı, öbürüne farklı uygulanamaz. Benim yaşamın Demirtaş ve Öcalan’ın temsil ettiği Türkiye’yi bölmeyi hedefleyen PKK ve onun siyasi uzantıları ile mücadele ile geçti. Ve bu mücadeleden dolayı tutuklandım. Ancak ben Türk devletinin dininin adalet olması gerektiğini düşünüyorum. Demirtaş da anayasa ve yasalara uygun yargılanmalı ve ben suçlu olduğunu düşünüyorum cezalandırılmalı.

“Bugün Türkiye’de yaşayan muhalifler, 1950’lerde Amerika’nın güney eyaletlerinde yaşayan zencilere benziyor”

-AİHM Demirtaş için Türkiye’ye sadece “Adil yargılamadınız” da demedi, AİHM Türkiye’nin Demirtaş davasında AİHS’in pek çok maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Siyasi hakların ihlal edildiğini söyledi.

Ben bir ilkeden bahsediyorum. Ben herkesin adil yargılanması gerektiğinden bahsediyorum, bu bir. İki, Türkiye Cumhuriyeti devleti Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni kabul etmiş mi? Etmiş. İmzalamış. Ve devlet olarak yükümlülük üstlenmiş mi? Üstlenmiş. Peki, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ne zaman alınıyor ne zaman devreye giriyor? Siz adil yargılama yapmayınca. Siz adil yargılama yaparsanız Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin söyleyebileceği hiçbir şey yok. Burada sorun Türkiye'den Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin önüne giden gayri adil yargılamaların sayısının çok yüksek olması. Onun için işte ‘düşman ceza hukuku’ diyorum ben artık. Yani içinden geçtiğimiz süreçte yargı bağımsızlığı falan izah etmek mümkün değil. Anayasanın 10. maddesinin askıya alındığı bir ortamdan geçiyoruz.

Bugün Türkiye’deki muhalifler olarak biz 1930’lu, 1940’lı, 1950’li yıllarda Amerika'nın güney ayetlerinde yaşayan zencilere benziyoruz. Yani anayasa üzerinde bazı haklarımız var, herkes eşit. Ama iktidar mensuplarına başka hukuk, muhalefet mensuplarına başka hukuk uygulanıyor. Bizim isyanımız bu. Bütün yurttaşlarına karşı anayasanın 10. maddesinin tekrar yürürlüğe girmesini istiyoruz biz.

-Ben şunu özellikle metropollerdeki Kürt seçmenlerden çok duyuyorum, Türk seçmenlerden de çok duyuyorum; “Öcalan'a ev hapsi olacak, umut hakkı verilecek ise Selahattin Demirtaş hala neden içeride?” Siz de burada böyle bir çarpıklık görüyor musunuz? Yani hükümette bir ikilik yaratma stratejisi görüyor musunuz?

Ben bu süreç eğer devam ederse Selahattin Demirtaş’ın da siyaseten serbest kalacağını söylüyorum. Yani iktidar hukukun bütün kurallarını uyguladığı, uyguluyor. Selahattin Demirtaş da bundan dolayı içeride kalıyor değil. Hükümet hukukun hiçbir kuralını uygulamıyor.

-Yani “çok abesle iştigal olacağı için” serbest bırakılacak, yoksa demokratikleşme ya da hukukun üstünlüğünün uygulanması önceleneceği için değil. Böyle mi?

Tabii tabii çıkacak yani. Çıkacak ve bu da bu sürecin parçası olacak.

“‘PKK’lılar çıkarken Özdağ içerde’ görüntüsü vermemek için beni çıkardılar, benden önce 200’e yakın PKK’lı serbest bırakıldı zaten”

-Siz de belki o yüzden çıktınız. Tam böyle bir zamanda, yani PKK’lılar affedilirken içerde tutulmanız infial yaratabileceği için. Böyle düşünüyor musunuz?

Tabii, ben suçlu olduğum için tutuklanmadım. Suçlu olduğum için de çıkmadım. Ama evet hükümetin hedefi Haziran’da İnfaz Yasası’nı çıkartmaktı ve tam o sırada “PKK’lılar dışarda, Özdağ içerde” görüntüsü istemediler. Benim tahliyem o nedenle hazirana denk getirildi. Benden önce 200'e yakın PKK'lı serbest bırakıldı zaten.

-Ama şimdi hâlâ süreç devam ediyor ve söylediğiniz gibi de çok kırılgan bir yerde… Ve siz dışarıdasınız! Tabii ki şunu anlayabiliyorum, siz de bir cezaevinden çıktıktan sonra bir dinlendiniz, kendinize geldiniz falan. Ama şöyle bir izlenimim de var; sanki bir tık daha düşük volümlü bir siyasete evrilmişsiniz gibi. Sanki eskisi kadar sivri dilli değilsiniz. Bu bilinçli bir tercih mi yoksa cezaevine girene otomatikman gelen bir hal mi?

Yok, şöyle anlatayım. Tabii beş ay süresince gelen merkezde yeni bir mücadele süresi için yapmamız gereken hazırlıklarla ilgili ben de zihni bir çalışma yaptım. Zaten tutuklanmadan önce Antalya’da yaptığımız il başkanları çalıştayının konusu da erken genel seçme hazırlık çalışmalıydı. Ve o bir dizi çalışmayı beraberinde getirecekti. Tabii iki gün sonra tutuklanınca bütün bunların hepsi kaldı ve bürokratik olarak ilerlemesi gereken birçok şey genel merkezde durduruldu. Ben de hapishaneden çıktıktan sonra bunları öncelik haline getirdim. Türkiye'nin en büyük sorunu sığınmacılar. Bu konuyu zaten çok iyi biliyoruz, halk da bizim konuda çok iyi anladı. Bir diğer önemli konu hiç şüphesiz anayasayı değiştirmeye hedefleyen terör ve müzakere süreci. Diyap Ağa Platformu diye bir platform kurma çalışmalarını başladık. Diyap Ağa biliyorsunuz, İstiklâl Harbi sırasında Dersim ve Mustafa Kemal'in yanında savaşan kahramanlardan birisidir. Bu Diyap Ağa Platformu’nda doğudan güneydoğudan batıdan bütün vatanseverleri bir araya getireceğiz. Bu arada Diyap Ağa’nın torunu Zafer Partisi’ne katıldı, birlikte çalışacağız. Zafer Ekonomik Konseyi'ni kurduk, ayın 19'unda ilk toplantısını gerçekleştireceğiz. Öte yandan, bir parti okulu kurma çalışmalarını başlattık, şimdi okulun kadrosu oluşuyor. Yani çıktıktan sonraki süreç dolu dolu geçti.

 Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ ve T24 yazarı Cansu Çamlıbel

“İkinci bir tutuklamayla ilgili kaygım yok, bir de her şeyin sadece ilki ürkütücü, ikincisinin bir ürkütücülüğü yok!”

-Aslında şunu söylüyorsunuz; “Ben cezaevinde yumuşamadım ya da korkmadım, ben başka işlerle meşgulüm.”

Ben suçsuz olduğum halde tutuklanacağımı öngörerek tutuklanmadan aylar önce Prof. Dr. Ali Şehirlioğlu ile konuştum. Ve kendisine tutuklanabileceğimi, tutuklanmam durumunda genel başkan vekili olarak partiyi kendisine emanet edeceğimi söylemiştim. Tutuklama gerçekleşti. Suçsuz bir insanı oturup sahte deliller ile suç üretmezler ise ancak bu kadar hadi bilemedin birkaç ay daha içeride tutarlar. Türk halkı hangi partiye oy verirse versin bu sürecin adaletsizliğini gördü ve ifade etti. Ben daha fazla siyasi mağduriyet yaratmanın iktidara zarar vereceğini düşünüyorum ve bundan dolayı ikinci bir tutuklama ile ilgili herhangi bir endişem yok. Sanırım öğrenmek istediğiniz bu. Bir de her şeyin ilki ürkütücü. İkincisinin bir ürkütücülüğü yok.

“Dil ve ton değiştirmedim ama yeni bir iletişim stratejisi geliştiriyoruz”

-Hep size birileri ‘provokatör’ dedi. “Öyle bir dil kullanıyor ki, sığınmacı düşmanlığı yaparak halkı tahrik ediyor” dediler ve hatta Kayseri meselesini siz provoke etmişsiniz iddiasıyla bir mahkeme süreci de yaşandı. Bütün bunları yaşadıktan sonra şimdi siz de yeniden ‘provokatör’ yaftasına maruz kalmak istemiyormuşsunuz gibi bir hissiyatım var. Yanlış mı hissediyorum?

Cumhur İttifakı’nın öyle bir trol ordusu ve anlayışı var ki, Ümit Özdağ veya Zafer Partisi “Su sorunu var” deyince “Siz Arap kardeşlerimizi su vermemize karşı çıkıyorsunuz” diye ayaklanıyorlar. Onun için siyasi retoriği trollere göre belirlemek söz konusu olamaz.

Ancak daha geniş seçmen kitlelerine ulaşmak için yeni bir iletişim dili geliştiriyoruz. Bu Silivri’de tutukluluk sürecinden tamamen bağımsız olarak, onun çok öncesinde bu konuda iletişim uzmanlarıyla konuştuğumuz ve kararlaştırdığımız bir konu idi. Ve onlardan aldığım bazı tavsiyeler oldu. Bu tavsiyeleri yaşama geçirmeye başlamıştık zaten ki bu dava gerçekleşti, tutuklama gerçekleşti. Aslında verdiğimiz mesajların içeriğinde bir fark yok ama tonlama farkı daha fazla duyulmasını sağlıyor. Siyasette amaç Süleyman Demirel'in en basit ifadesiyle “Kendi tarafınızda olanların sayısını arttırmak, karşı tarafta olanların sayısını azaltmaktır. Ne kadar güçlü bağırdığınız değildir”. Şimdi siyasette keskinlikten derinliğe doğru adım atıyoruz.

“MİT Akademisi’nin son raporu beni doğruluyor”

“Benim 2020’den beri söylediğimi bugün kendileri de söylüyor, halkın farkındalığını arttırmak için dizi çektirilmeliymiş”

-O zaman haklıyım, strateji değişeceksiniz.

Bu, dil ve ton değişikliğinden ziyade bir iletişim stratejisi değişikliği. Esasen güçlü bağırmak da bir iletişim stratejisiydi. Nasıl bir iletişim stratejisi? Sizi televizyonlara çıkartmıyorlar. Sığınmacı konusunun konuşulmasını iktidar da muhalefet deistemiyor. Erdoğan'ın en büyük başarısı nedir? Gündemi belirlemesi. Erdoğan'ın bütün iktidarı boyunca başarısız bulundurduğu tek konu vardır. O da sığınmacılar konusuydu. Gündemi belirlemek istedi, onu belirletmedik. Sığınmacılar konusunda AK Parti’nin bütün gündemden düşürme çalışmalarına rağmen gündemi Zafer Partisi belirledi. Bu benim iletişim dilim sayesinde oldu. Ama artık benim bu tür bir iletişime ihtiyacımız yok sığınmacılar konusunda. Çünkü toplum bütün her şeyiyle farkında sığınmacılar ve kaçaklar konusunun.

Türkiye Cumhuriyeti devleti sığınmacı ve kaçaklar konusunda yeterli istihbarat elde edemediğini itiraf etti. Nerede itiraf etti biliyor musunuz? Milli İstihbarat Akademisi'nin yayınlamış olduğu son İsrail-İran savaşına dair Ağustos 2025 Raporu var. Şimdi size oradan okuyacağım: “Geldiğimiz noktada güvenlik ve istihbaratın yalnızca kamu kurumları tarafından sağlanması mümkün değildir. Bu doğrultuda halkın farkındalığını arttıracak kampanyalar düzenlenmeli. Konferanslar, reklamlar ve diziler gibi iletişim araçları aktif şekilde kullanılmalıdır.” Bakın bunu birkaç hafta önce yazmışlar, ben bunu 2020 Şubat’ında Stratejik Göç Mühendisliği kitabımın 83. sayfasında söylemişim. Şimdi devletin istihbarat kurumu “Türk halkını sığınmacılar konusunda bilgilendirmeliyiz ve bunun için konferanslar, reklamlar ve diziler gibi iletişim araçları aktif şekilde kullanılmalıdır” diyor. Şaka gibi değil mi? E ben yaptım, Zafer Partisi yaptığı için “Irkçı, Arap düşmanı” diye suçladınız, beni de hapse attınız. Trollere benim için “Arap düşmanı” dedirttiler, “İslam düşmanı” dedirttiler. Bunların hepsi yalan. Biz salağa salak der geçeriz.  Gördünüz mü bak, yeri gelince esirgemiyorum lafımı!

“Kemal Bey 2023’te seçimi kazanmak istemiyordu, o ittifak görüşmesinde de bunu kendisine söyledim, o da bana ‘Kaybedersem kaybedeyim’ dedi”

-Kemal Kılıçdaroğlu’nun size 2023 seçimlerinin ikinci turunda destek için üç bakanlık teklif ettiğini ifşa ettiğiniz mülakatı ben yaptığım için, iki sene sonra Türk siyasi tarihine geçen o konuyu nasıl bir yere koyduğunuzu sormam şart. Kemal Bey’in bugün CHP tabanından gelen itirazlara rağmen partisinin 2023 kurultayı mahkeme tarafından ‘butlan’ ilan edilirse geri dönmek istediğine dair kuvvetli bir kanaat var. Bütün yaşananlardan sonra 2023’te Kemal Kılıçdaroğlu ile o tür bir mutabakatı kabul ettiğiniz için pişman mısınız?

Hayır, doğru yaptık. Ama kazanmak istemeyen bir adama kazandıramazsın.

-Sorun Kemal Bey'de miydi? Evet, sorun Kemal Bey'deydi. Kazanmak istemiyordu.

-Bunu nereden anladınız? Ben kendisine bunu söyledim. Dedim ki eğer benim İçişleri Bakanlığımı ön plana çıkartmazsanız, bu seçimi kaybedeceksiniz. Çünkü ikinci turda oy verecek seçmen, sizin Erdoğan'dan cumhurbaşkanlığını devralmanızı değil, benim Süleyman Soylu'dan İçişleri Bakanlığını devralmamı görmek isteyen seçmen. Kılıçdaroğlu bu uyarıma “Kaybedersem kaybedeyim” diye cevap verdi.

“Ben Mansur Bey’in aday olması gerektiğini Nisan 2022’da açıkladım, anketler hâlâ kendisini çok güçlü gösteriyor”

-Ama size üç bakanlık sözü verdi…üzerine MİT başkanlığı sözü bile verdi.

Kazanmak istemedikten sonra hiçbir önemi yok ki. Özetle, biz Zafer Partisi olarak ikinci turda yapmış olduğumuz tercihin doğru olduğunu düşünüyoruz. Ama kazanmak istemeyenleri de kazandıramadığımızı gayet net bir şekilde gördük. Oyu da arttırdık mı? Evet arttırdık. Fakat ben Mansur Bey'in (Yavaş) aday olması gerektiği Nisan 2022'de açıkladım ve anketler öyle gösteriyordu, saha öyle gösteriyordu. Eğer kabul edilseydi bu farklı bir Türkiye olurdu.

-Hâlâ da öyle mi gösteriyor anketler?

Hâlâ anketlerde Mansur Bey çok güçlü çıkıyor.

“Erdoğan ile Öcalan’ın ittifak yaptığı bir ortamda bizim muhalefet partileri olarak ‘armudun sapı üzümün çöpü’ deme düşüncemiz olamaz”

-Bir sonraki seçimlerde, 2027 ya da 2028’de, yine muhalefet partileri arasında Erdoğan’a karşı bir ittifak olabilir mi sizce?

Olabilir tabi.

-Zafer Partisi, İYİ Parti ile birleşebilir mi mesela? Çünkü Müsavat Bey'in mesajları biraz da böyle algılandı.

Bakın, Bahçeli ile Abdullah Öcalan'ın ittifak yapacağınızı size birisi söyleseydi, bu adamı niye içmişlerdiniz bir sene önce, doğru mu? Şimdi Bahçeli'yle Öcalan'ın ittifak yaptığı bir durumda bizlerin “armudun sapı, üzümün çöpü” diyerek bir araya gelmemek gibi bir düşüncemiz olabilir mi? Bunu çocuklarımıza anlatabilir miyiz? Bunu tarihe anlatabilir miyiz? Bunu millete anlatabilir miyiz? Hayır anlatamayız. Onun için hep bir araya gelmenin şartlarını oluşturmalıyız diye düşünüyorum. Konuşmak için çok erken. Siyasette 24 saat çok uzun bir süredir. Ama muhakkak Türkiye seçimlere ittifaklarla gidecek. Zafer Partisi seçim ittifaklarından kapalı değil. Olmasını arzu ederiz.

-Ve sizin için bugünden bakıldığında Erdoğan’a karşı muhalefet blogunun adayı Mansur Yavaş mı olmalıdır?

Hayır, bugünden ‘şudur’ demek doğru değil. Bir aday çıksın da ondan sonra konuşuruz.

-Ekrem İmamoğlu geçen hafta Bloomberg’e verdiği mülakatta “Adaylığım engellenirse demokratik muhalefet yine birleşmeli. Adaylığım engellenirse başka ismi destekleyebilirim” dedi. Yani seçmene, daha bugünden ‘başkasının arkasında da gönül ferahlığıyla hizalanabilirsiniz’ mi demek istiyor?

Açıklaması ben de öyle okudum.

-Sizce bu siyaseten doğru bir taktik mi?

Buna taktik demeyelim, bu bir zorunluluk da olabilir yani.

“Siyaset mümkün olanın sanatıdır, Türkiye tek bir adaya bağlı kalamaz”

-Ama sonuçta CHP tabanında hala İmamoğlu’nun ne olursa olsun partinin ‘cumhurbaşkanı adayı’ olarak tutulmasını isteyen ciddi bir çoğunluk var.

Siyaset mümkün olanın sanatıdır. Türkiye bir tek muhalefete ve bir tek adaya bağlı kalamaz. Birçok aday çıkabilir ortaya.

 Ümit Özdağ

“Ekrem Bey özgürlüğüne kavuşana dek kendisine yönelik bir eleştirim olmayacak”

-Dikkat ediyorum da son günlerde sosyal medyada sizin CHP’ye, daha çok da Ekrem İmamoğlu’na yönelik eleştirilerinizin videoları dolaşıyor. Altına yazılan yorumlar ise daha dikkat çekici; “Onlar da sizin gibi haksız yere yatıyor. Nasıl bunları söylersiniz?” gibi yorumlar var. Siz bu eleştirileri 17 Haziran’da tahliye olduktan sonra mı getirdiniz?

Hayır, Haziran'da tahliye olduğundan bu yana Cumhuriyet Halk Partisi ile ilgili benim kapsamlı bir açıklamam, değerlendirmem olmadı. Bu arada Sayın Özgür Özel'le iki kez görüştük. Ben görüşlerimi kendisiyle birebir paylaştım ama kamuoyuna bir açıklamam olmadı. Bu dönemde Cumhuriyet Halk Partisi'ni daha yakından tanıma imkânım oldu.

Ben Cumhuriyet Halk Partisi'nde bugün adeta iki partinin birlikte yaşadığını düşünüyorum. Birincisi, Cumhuriyet Halk Fırkası, ikincisi de Hürriyet ve İtilaf Fırkası. Anadolu'daki vekillerin hemen hemen hepsi ve Cumhuriyet Halk Partisi kitlesinin yüzde doksanı, doksan beşi Cumhuriyet Halk Fırkası'nda siyaset yapıyorlar. Ama özellikle büyükşehirlerde liberal sol anlayışın hâkim olduğu ve ihtilafçı yapı var. Bunu Öcalan Komisyonu’na katılım konusunda içeride yaşadıkları tartışmalar üzerinden de gördük. Cumhuriyet Halk Partisi tabanının büyük bir bölümü bu katılmaya karşı çıkıyor. Bu bir durum tespiti. İsterseniz bunu eleştiri olarak alın.

Öte yandan, Ekrem Bey'in (İmamoğlu) siyasi anlayışına yönelik benim geçmişte birçok eleştirim oldu. Ancak şu anda kendisi elleri kolları bağlı bir şekilde Silivri’de. Ben elleri kolları bağlı olan bir siyasetçiyi eleştirmem. Özgürlüğüne kavuşmadığı sürece de kendisine yönelik bir eleştirim olmayacak. Yani o eski eleştirilerimin arkasındayım. Ama kendisiyle ilgili yeni bir eleştirim olmadı. İnşallah en kısa zamanda özgürlüğüne kavuşmasını dilerim.

“CHP komisyona katılmasaydı o masanın meşruiyeti olmazdı”

-Siz CHP’nin komisyona katılmasına şiddetle karşı çıktınız. Nihayetinde komisyona tek katılmayan, Meclis’teki parti İYİ Parti oldu. Salt tepki koyma noktasından bakılmadığında -CHP’nin o komisyonda adeta bir ‘göz’, ‘kulak’ ve ‘fren’ vazifesi görmesi nihayetinde bu süreçten huylanan herkes açısından bir tür emniyet sibobu değil midir?

Ben öyle düşünmüyorum. Cumhuriyet Halk Partisi orada olmasaydı, bu masanın meşruluğu olmazdı. Bir çeşit ‘ahbap çavuşlar masası’ olurdu. Cumhuriyet Halk Partisi'ni masaya oturtmak istemelerinin nedeni bütün bu sürece meşruluk kazandırmaktı. Cumhuriyet Halk Partisi de masaya oturarak bu sürece bir meşruluk kazandırdı. Üstelik sonucu değiştirme imkanına ve yeteneklerine de sahip değil.

-Ama kendi belediye başkanlığını dışarı çıkarma yeteneğine sahip olmuş olabilir.

O zaman şunu söylemiş oluyorsunuz siz; “Öcalan'la müzakereleri meşrulaştırma karşılığında kendi belediye başkanlarını kurtarma” yoluna gittiler. Bakın, “eşit vatandaşlık” demek “Türkiye'de iki tane millet var” demektir. Türkiye'de iki tane milletin varlığını kabul ederseniz Türkiye'nin birliğini nasıl muhafaza edeceksiniz? Bu sürece bakınca görüyorum ki Anayasa’nın 10. maddesi ile 66. maddesi birlikte değerlendiriliyor. 10. maddesi diyor ki; “Herkes, ırkı, mezhebi, dili ne olursa olsun yasalar önünde eşittir.” Yani Anayasamız herkesi vatandaşlık açısından ‘Türk’ kabul etmekle birlikte 10. Madde’de farklılıklar olduğunu zaten kabul ediyor.

“İki millet, iki ayrı devletle sonuçlanır”

-Peki vatandaşlık bağı daha evrensel bir dil kullanılarak sadece ‘Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı’ üzerinden tanımlansa neden memleket bölünsün? Etnik bir vurgu olmadan daha evrensel bir vatandaşlık tanımı yapılsa, ne kaybetmiş oluruz?

Bu milletin bir adı var, bu millet Türk milleti. Almanya'da bakın, nüfusun yüzde 24’ü oranında yabancı var. Milyonlarca yabancı, Alman vatandaşı olmuş durumda. Ve Almanlar yasalarında bir değişiklik yapmadılar; “Alman halkı” diyorlar. Türk milleti, bu milletin adı, neden ‘Türkiyeli’ olarak değiştiriyoruz?

-Ben öyle bir değişiklik yapalım demedim ama bu dediğiniz anayasada başka türlü de ifade edilemez mi? Böylelikle de kendisini yasa önünde ‘dışlanmış’ hisseden herkes açısından daha kapsayıcı bir yaklaşım ortaya koymuş olmaz mı devlet

Burada Atatürk'ün bulduğu çözüm en kapsayıcı çözüm. ‘Tek millet’ demiş, adı da ‘Türk milleti’. Bu zaten sizin bahsettiğiniz kapsayıcılığı ifade eder. Şimdi burada şunu söylüyor bu tanımın kapsayıcılığına itiraz edenler; “Biz Türklerle aynı haklara sahibiz ama Türklerle aynı haklara ‘Türk’ olarak sahibiz. Biz Türklerle aynı haklara Kürt olarak sahip olmak istiyoruz.” İşte o zaman da aynı coğrafya üzerinde iki tane millet oluyor. İki millet iki ayrı devletle sonuçlanır. Bu böyledir. Çünkü anayasaya bunu yazdığınız andan itibaren, kurucu ortak oluyorsunuz. Kurucu ortak, milletlerin kaderlerini tayin atmayacağımız çerçevesinde, zamanı geldiğinde, şartlar olunca ayrılan ortakta olabilir.

“Devlet Bey ‘ikinci bir cumhuriyet’ten bahsediyor, kurucu önderleri Öcalan, Bahçeli ve Erdoğan olan bir ‘ikinci cumhuriyet’

-O yüzden mi Devlet Bey ‘kurucu önder’ ifadesini kullandı sizce? Yani Öcalan, ‘PKK’nın kurucu önderliği’nden bu sizin bahsettiğiniz türde yeni bir devletin ‘kurucu ortaklığı’na mı transfer oluyor aslında bu süreçte?

Devlet Bahçeli, ‘ikinci bir cumhuriyet’ten bahsediyor. Birinci cumhuriyetin kurucu önderi Atatürk, ikinci cumhuriyetin kurucu önderleri ise Bahçeli, Erdoğan ve Abdullah Öcalan.

“Devlet Bahçeli’nin erken seçime gidebileceği tezine katılmıyorum çünkü seçim olursa MHP fena halde baraj altında kalır

-Ülkücü camianın içinden gelen yazar Mümtaz’er Türköne uzun zamandır Erdoğan’ın ‘Terörsüz Türkiye’ projesini akamete uğratması durumunda Devlet Bahçeli’nin erken seçim çağrısı yapabileceğini ileri sürüyor. Siz bir ülkücü olarak adı geçen iki karakteri de tanıyorsunuz. Sizce Bahçeli’nin bu ittifakı bozması ihtimal dahilinde mi hakikaten de?

Ben Türköne’nin bu tespitine katılmıyorum. Böyle bir seçim olması durumunda Milliyetçi Hareket Partisi fena halde baraj altında kalıyor. Bugünkü tablo bunu gösteriyor. O yüzden de Devlet Bahçeli böyle bir yol seçmez.

-O halde siz Devlet Bey'in bu ittifakı bozmayacağını çünkü MHP’nin de AKP’ye mecbur olmaya devam ettiğini düşünüyorsunuz.

Kesinlikle.

“Hama'nın kuzeyindeki dağda türbe düştükten sonra Türkiye sürece dahil oldu”

-Son bir tur hükümetin dış politikasına dönmek istiyorum. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın YPG omurgasına oturan Suriye Demokratik Güçleri’ne hitaben “İsrail’in Suriye’deki maşası olmaktan vazgeçin” dedi. Hakan Fidan’ın söylediğinden çok daha ileri bir şey söylüyorsunuz. Ümit Özdağ’a göre SDG ‘maşa’ olmaktan çok öte bir yerde ve “İsrail’in Suriye’deki ordusu.” Ve bugün gelinen noktayı da tarihsel perspektifte şöyle yorumluyorsunuz: “Kürtlerin yönetimde olacağı bölgeler İsrail ile Türkiye arasında tampon görevi görecek.” Aslında ben böyle özetledim. Doğru bir özet mi?

Bakın, Suriye'de rejimi Türkiye devirmedi. Suriye'de rejimi İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri devirdi. Hatta Türkiye Beşar Esad rejimini devirecek bir operasyona Rusya’nın olası ağır tepkisinden ötürü karşıydı. Türkiye Esad’a yönelik operasyonu iki defa da engelledi. Ama bu son süreçte şu oldu; 21 Kasım’dan itibaren HTŞ’nin içerisindeki Özbek, Uygur, Çeçen birliklerden cep telefonlarını topluyorlar. Saldırı ise 27'sinde başlıyor. Tabii saldırı öncesindeki bu hareketlilikleri Ruslar da görüyorlar, İran da görüyor. İran'ın zaten o noktada karşı duracak hali yok çünkü İsrail bu harekât öncesinde İran'ın bölgedeki bütün mevzilerini bulmuş ve dağıtmış. 27 Kasım 2024’te operasyon başladığı zaman Ankara'nın haberi yok operasyondan. Bir şeyler olduğunu görüyorlar ama başlayacağını tam bilmiyorlar. Başladıktan sonra da Halep’te duracak zannediliyor. Ama Halep bir buçuk gün içinde düşüyor. Hiç beklenmedik bir şey. Çünkü Ruslar bir anlaşma yapmışlar; Suriye'yi veriyor, Ukrayna'yı alıyorlar.

-Peki Türkiye hangi noktada Esad’ı düşüren operasyona müdahil oldu, onu da biliyor musunuz?

Hama'nın kuzeyinde bir dağ var, dağın üzerinde bir türbe var. Bu türbe düştükten sonradır Türkiye’nin sürece dahil olması. Çünkü o noktada artık Rusya’ın bu operasyonu durdurmayacağını anladılar. Bu bir İsrail projesiydi ve sonuçlarını da İsrail topluyor. Ve İsrail bu projeyi 1982'de Oded Yinon'un Dünya Siyonist Örgütü'nün yayınladığı Kivunim dergisinde yazmış olduğu yazıyla ortaya koydu. Ne dedi orada Yinon? “Irak üçe bölünecek, Suriye ise dörde bölünecek.” İşte bugün o oluyor; Suriye dörde bölünüyor. Kürtler, Nusayriler, Araplar ve Dürziler. Tabii o yazı yayımlandığında Kürtlerden hiç bahsedilmemişti. O dönemde şu denklem üzerinden bakılıyordu buna; Şam'da ve Halep'te birbirine rakip iki Sünni Arap devleti, Nusayriler ve Dürziler. Ama sonradan buna bir ‘Büyük Kürdistan’ projesi eklendi. Ve o da bir ‘İsrail’in güvenliği projesidir’. Yani “Bir Müslüman İsrail olarak Kürdistan’ı Orta Doğu'ya yerleştirme” projesi. Tabii bu projenin bir amacı da Türkiye'nin güneydoğusundaki su kaynaklarını Türkiye'den koparmak.

-Aslında bu analizinizi tersten okunduğumuzda, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli liderliğinde başlayan ‘Terörsüz Türkiye’ sürecine neden olan kaygıları bizzat paylaştığınızı da söylemiş oluyorsunuz. “Bizim Türkiye içinde Kürt sorununu hızla çözmemiz lazım” diye düşünülmesinin sebebi zaten bu anlattığınız kaygılar.

Tam burada şunu hatırlatayım; Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş 20 Mayıs’ta gençlere hitaben bir konuşma yaparken “Amerika, Orta Doğu'ya müdahale etti, Libya'yı böldü, Irak'ı böldü, Sudan'ı böldü, Suriye'yi böldü. Şimdi eğer biz bu çalışmayı yapmazsak Allah korusun biz de bölecekler” diyor. Büyük bir korkuyu ifade ediyor. Buna karşın Murat Karayılan’a bakıyorsunuz “Biz 15 yıl daha savaşırız” diyor. Bu, inanılır gibi değil. 5 Ağustos'ta ise Numan Kurtulmuş, malûm komisyonda yaptığı konuşmada “Allah korusun biz başarısız olursak ne Türkiye ne de bölge başladığımız noktadaki gibi kalır.” Yani aslında hükümet bir anlamda komisyonu tehdit ediyor. Korkarak devlet yönetemezsiniz. Türkiye Irak değil, Türkiye Suriye değil. Türkiye'yi böyle önüne gelen -Amerika Birleşik Devletleri dahil- önce parçalayıp sonra Iraklaştırıp sonra da Suriye ile birleştiremez. Türkiye'nin farklı bir jeopolitiği var ve bu jeopolitiğin ona vermiş olduğu avantajlar var. Türkiye'de hala kurum olarak bir devlet var.

Daha net konuşalım; İsrail istese de Türkiye’de bir iç savaş çıkaramaz. Böyle bir kapasiteye sahip değil. Savaştığı ve yaşamsal tehdit gördüğü, çok kapsamlı bir istihbarat ağı oluşturup suikastler düzenlediği İran’da iç savaş başlatamayan İsrail Türkiye’de mi iç savaş başlatacak? Evet, İsrail’in ve Batı’nın gündeminde bir gün Türkiye iç savaşı vardır ancak buna daha çok zaman var. Türkiye alacağı önlemler ile bu projeyi bozacak güçtedir. Kimse “İsrail iç savaş çıkaracak, onlar iç savaş çıkarmadan biz PKK’ya istediklerini verelim” diyerek Türk milletini kandıramaz