EKONOMİDEKİ KRİZ YILLAR GEÇTİ ÖNLENEMİYOR
Ekonomi kısmındaki temel soru şudur:
ekonomimiz neden küçüldü ve bu dar boğazdan, bu krizden neden bir türlü
çıkamıyoruz? Başka bir bakımdan soru şöyle de sorulabilir: Bu cendereden çıkmak
için ne yapmalıyız; nasıl üretiriz, nasıl büyürüz, nasıl adaletli bölüşürüz.
Zira uzun bir süredir üretim için yatırım durma noktasına geldi; yatırımsız ve
üretimsiz bir ortamda faiz döviz sarmalında debelenip duruyor ekonomi. Fon
skandalı işin tuzu biberi oldu. Bir yandan vurgunlarla türedi bir zengin sınıfı
ortaya çıkarken öbür yandan açlık ve yoksulluk giderek büyüyor.
Yükselen deflasyonun önüne bir türlü
geçilemiyor. Dar gelirli, işçi, ücretli, emekli geçinemiyor. Gelir dağılımı
gittikçe daha da bozuluyor. Küçük bir azınlık lüks safahat içinde yaşarken
milyonlar evine ekmek götüremiyor. Bu makas daralacağına daha da büyüyor. Hangi
“siyasi nutuk” bu gerçeği değiştirebilir ki. Çinliler “parlak lafalar güzeldir
ama asla yakıcı gerçeğin yerini tutamazlar”, der.
Rakamlar yalan söylemez, onlara yalan
söyleten insanlardır. Fakat öyle bir noktadayız ki artık TUİK de rakamları
çarpıtmada aciz kalıyor. Acı gerçek şu ki, en üsteki %20’lik zengin kesim
GSMH’den %55-60 pay alırken, en alttaki %20’lik fakir kesim bunun on kat düşük
hali olan %5-6 civarında ancak pay alabiliyor. Yani bu düzen zenginleri daha
zenginleştirirken yoksulları daha da yoksullaştırıyor. Yoksulluk sınırı 100 bin
TL’yi geçerken, açlık sınırı 40 bin TL’ye dayandı, buna mukabil asgari ücret
hala 23 bin TL, varın gerisini siz düşünün.
Bu hal sürdürülemez. Ülkenin yarısı
yoksulluk sınırında, yoksulların da yarısı açlık sınırının altında bulunuyor.
İnsanlar bu gelirlerle yaşamlarını idame etmek zorunda kalıyor. İnsanlarımız
bunu hakketmiyor. İnsanca bir yaşam için bu tablo mutlaka değişmeli.
ADALET KRİZİ HER GEÇEN GÜN BÜYÜYOR
Adalet meselesi de ekonomi gibi büyük bir
krizin içinde. Oysaki demokrasinin ruhu adalettir, adalet zaafa uğrarsa devlet
zaafa uğrar. Katılımda, bölüşümde, tanınmada ve mahkemede adalet gerek, ne ki
bugün bunlar hak getire.
Katılımda adalet yok. Halkın seçtiklerinin
yerine kayyum atanıyor. Halkın iradesi seçme seçilme hakkı gasp ediliyor.
Vatandaşın oy vermesi hiçe sayılıyor, bu da giderek demokrasiye ve devlete olan
güveni ve aidiyet bağını zedeliyor. Bir küçük iktidar kliğinin bunu kendi
siyasal çıkarları için yapmaya hakkı yok. Bugün içerde yatanlar sadece tek tek
belediye başkanları milletvekilleri değil aynı zamanda halkın iradesidir. Şu
anda 10 milyon seçmeninin iradesi hapishanelerde hapsedilmiş durumda. Böyle bir
demokrasi olur mu?
Bölüşümde adalet yok. Yukarıda
vurguladığımız gelir dağılımı bozukluğu bunun en çarpıcı göstergesi.
Tanınmada adalet yok. Yasalarla inançları
kimlikleri zapturapt altına alamazsınız, alsanız bile sosyoloji sizi tekzip
eder ve toplumda niza çıkar. Sosyolojik realiteyi yasalarla dizayn etmek yerine
yasaları sosyolojik gerçekliğe ve toplumsal talep ve ihtiyaçlara göre yapmak
zorundasınız. Aksi taktirde o yasalar sorun çözmez sorun çıkarır. İşte bugün
yaşadığımız sorunlar ortada. İktidar ne Kürtlere ne Alevilere talep ettikleri
hakları veriyor. Zira bunlar aynı zamanda en temel yurttaşlık hakları. Kürt sorununu
yıllarca çözüyormuş gibi yaptı ama çözmedi. Alevilerle ilgili en basitinden
talepleri olan Cem evlerinin ibadethane sayılmasını kabul etmedi. 24 yılın
sonun da gelinen noktada Kürt sorunu yoktur deniliyor, Alevilerin talepleri
görmezden geliniyor. Ne eşit yurttaşlık işletiliyor ne de inanç özgürlüğü.
Mahkemede de adalet yok. Seçilmişler,
aydınlar, gazeteciler hapiste. Hukuk iktidarın sopasına dönüştürülmüş durumda.
İktidar hukuku araçsallaştırarak önüne gelen muhalifi sindirmek için
tutukluyor. Halbuki bu iktidar yasaklarla mücadele vaadiyle iktidara geldi.
Şimdi güç elinde diye önüne geleni yasa(k) diyerek tutukluyor. Adeta bir
tutukluluk fetişizmi yaşanıyor ülkede. Mahkemeler iktidarın rakiplerini
bastırmanın aracına dönüştürülmüş. Hukuk siyasallaşmış, tarafsızlığını ve
bağımsızlığını yitirmiş. Oysa adalet ekmek gibi su gibidir. Olduğunda farkında
olmazsınız ama yokluğu dayanılmazdır. Bütün dünyanın nehirlerini verseniz
adalete susamış birinin susuzluğunu gidermezsiniz. Toplum adalete susamış
durumda, insanlar mahkeme kapılarında adalet arıyor. Ancak adil yargılama
olduğuna inanmıyor. Masumiyet karinesi çiğneniyor. Bizi bir ada yaşatmanın
teminatı olan hukuk güvenliği ortadan kalktığı gibi hukuka duyulan güven de
yerlerde sürünüyor. Oysa bizi bir arada tutan temel çimento hukuktur; hukuk
bozulursa toplum çözülür ve bozulur. Hukuk eğer zulme karşı mücadelenin bilimi
olmazsa kendisi zulmün aracı haline gelir.
BASKILAR SUSKUNLUK SARMALINI
BÜYÜTMEK İÇİN
İktidar toplumsal rızayı kaybetti. Seçime
gitmesi gerekirken rızayı baskı ile üretmenin peşinde. Oysa zorla rıza
üretilmez üretilir gibi görünse de meşru olmaz. Meşruiyetini kaybeden bir
iktidar ömrünü baskıyla bir müddet uzatabilir ama ayakta kalamaz.
Şimdi bir korku sarmalı yaratılarak
toplumu tepkisiz hale getirme ve baskıyı şiddeti olağanlaştırma dönemi
yaşıyoruz. Bunun içindir ki baskılar almış başını gidiyor. Hemen hemen toplumun
konuşması eleştirmesi gereken kurumlar bu suskunluk sarmalına hapsolmuş. Bakın
etrafınıza, sendikasızlaşma had safhada; medya yönlendiriliyor; üniversiteler
susturulmuş; STK’lar korkuyor. Toplumun kahir ekseriyeti bu iktidardan rahatsız
ama bu rahatsızlığı yüksek sesle dile getirmekten çekiniyor.
2023 yılında %58 olan memnuniyetsizler
oranı şimdi %70 civarında. İşte bu tablo değişimi zorluyor, iktidar değişsin
istiyor. Bunun için bu değişimi gerçekleştirecek bir alternatife güvenmek,
tutunmak istiyor. Yeni Parti bu beklentinin cevabı olmak için kuruldu.
DEĞİŞİM TALEBİ VE YENİ PARTİ
Değişimin öncüsü ana muhalefet partisi de
olan Yeni Parti olarak öne çıkıyor. Peki Yeni Parti bu süreçte ne yapmalı,
nasıl davranmalı?
Yeni parti eski kodları, söylemleri,
jargonları, örgütlenme ve çalışma biçimini arkada bırakarak önüne bakmalı. Yeni
bir ufuk açmalı, yeni umudu büyütmeli ve topluma alternatifsiz olmadığını
hissettirmeli, alternatifin kendisi olduğunu eylem ve söylemi ile
göstermelidir.
İktidar olması için halkla buluşmalı,
halkı kucaklamalı. CHP’nin tabanını kapsayan ama onu aşan bir hat çizmelidir.
Geçmişte CHP içine düştüğü kısır döngü sarmalı onu %25 bandına hapsetmişti.
Özgür Özel İmamoğlu ikilisi bu kısır döngüyü yerel seçimlerde kırdı ve seçim
zaferi ile perçinledi, birinci parti oldu. Bunun nedeni CHP’yi kapsayan ama onu
aşan bir mantalite ile hareket etmesiydi. Çünkü sadece bu kitle ile iktidar
olunamayacağı açıktır.
CHP yıllarca dayandığı seçmen kitlesinin
sosyolojik yapısına baktığımızda şunu görürüz. Cumhuriyet dönemi eğitim
politikalarının üzerinde başarılı olduğu, gelir ve eğitim düzeyi Türkiye
ortalamasının üstünde olan, solculuğu hayat tarzı ile açıklayan, kıyı şeridinde
birikmiş, kent soylu, seküler, orta ve orta üstü bir kentli kitleydi. Bu kitle
zaten ancak bu kadar oya tekabül ediyor, geriye kalan %70-75’lik kesime bir
türlü ulaşamıyordu.
Çünkü çeşitli tarihsel ve siyasi
nedenlerle Kürtlerle, muhafazakârlarla ve varoşlarla barışık olmadığı için bu
üç kesimden hiçbir zaman yeterince oy alamdı. O nedenle Doğu Güneydoğuda, İç
Anadolu ve Karadeniz’de hep zayıf kaldı. Kıyı şeridinde aldığı yüksek oylar bu
bölgelerde alınan düşük oylarla hep aşağı çekildi, yarım asırdan fazla bir
zamandır ne birinci parti ne de iktidar olabildi. Büyükşehirlerde yüksek
gelirli ve eğitimli bölgelerdeki belediyeleri hep kazandı ama kentlerin
çeperlerindeki yerleri kaybetti. Bu da sosyal demokrat iddiasındaki bir parti
için üzerinde düşünülmesi gereken manidar bir durumdu. Şimdi yeni partinin
bütün bu olumsuzluklardan kurtulması lazım.
LOKOMOTİF GÜÇ OLUNMALI
Türkiye’de önemli siyasi dinamikler var.
Bunlar, genel olarak, milliyetçiler, muhafazakârlar, Kürtler ve seküler
kompartımanlar olarak sınıflandırılabilir. Yeni parti kapsayıcı bir anlayışla
hepsini kucaklamalı ancak bunların eklektik bir toplamı değil değişime öncülük
eden lokomotif güç olmalıdır.
Bu çerçevede eski ile polemiklere girmeyi
bir siyasi tarz olarak benimsememeli, arkasına değil önüne bakmalı, zira
arkasına bakan önünü göremez. İkinci olarak tarihsel bağlaçlarından kurtulmayı
avantaja dönüştürmeli. Devletçilik, dışlayıcılık gibi tarihi bağlaçları
bırakırken, cumhuriyet ve demokrasi mirasını sahiplenerek yol almalı. Üçüncü
olarak yeni bir örgütlenme, yeni bir söylem ve yeni bir çalışma biçimi
benimseyerek yeni nesil siyaset sözünü hayata geçirmeli. Böylece kitlelerin
epeydir sahip olamadığı umudu büyütmeli ve onlara yeni bir düzen için güven
vermeli. Mesele bu bağlamda sadece iktidara gelmek değil gelinen iktidarı
demokratikleştirmektir. Bunu nasıl yapacağını ve iktidar programını açık seçik
ve anlaşılır bir dille halka anlatmalı. Sadece duygulara hitap etmekle
kalmamalı yönetme konusunda da kitlelere güven vermeli.
SONUÇ
Sonuç olarak hedef, özgür birey, sorumlu
toplum, demokratik devlet olmalı. Bunları gerçekleştirmek için de üretimin
nasıl artırılacağı, adil paylaşımın nasıl sağlanacağı ve bunların barış ve
huzur ortamında nasıl gerçekleştirileceği bir program çerçevesi içerisinde
halka anlatılmalıdır. Zira bunlar zaten sosyal demokrat bir siyasetin en temel
işlevidir.
*Prof. Dr. Ahmet Özer, Esenyurt
Belediye Başkanı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Yorum yazarak, düşüncelerinizi benimle paylaşabilirsiniz.